Plastic Recycling หนทางก้าวเข้าสู่ Circular Economy

จากกระแสรักษ์สิ่งแวดล้อม ทำให้ความต้องการใช้พลาสติกรีไซเคิลมีมากขึ้น โดย Wood Mackenzie คาดว่าความต้องการใช้ PET recycle หรือเม็ดพลาสติกที่นำมาทำขวดใสใส่น้ำดื่มของไทยจะเติบโตเฉลี่ย 9% ต่อปี จากปี 2016-2027 และ HDPE recycle หรือเม็ดพลาสติกที่ใช้ทำขวดขุ่น ถุงร้อนขุ่น เติบโตราว 7% จากปี 2017-2028

อย่างไรก็ตาม การนำพลาสติกมารีไซเคิลมีข้อจำกัดเรื่องการจัดเก็บ การแยกขยะพลาสติกออกจากขยะประเภทอื่น ๆ อีกทั้งในขยะพลาสติก 1 ชิ้น อาจประกอบด้วยพลาสติกหลากหลายประเภทจึงทำให้ยากต่อการแยกประเภทพลาสติก

เทคโนโลยีการรีไซเคิลจึงพยายามลดข้อจำกัดต่าง ๆ ดังกล่าว โดยเทคโนโลยีที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน มี 3 เทคโนโลยีหลัก คือ 1) Mechanical Recycling เป็นกระบวนการรีไซเคิลพลาสติกที่ไม่มีความซับซ้อน พลาสติกที่ใช้แล้วจะถูกนำมาแยกประเภท แล้วล้างทำความสะอาด จากนั้นบดแล้วหลอมเป็นเม็ดพลาสติกอีกครั้ง ซึ่งเทคโนโลยีนี้ใช้เงินลงทุนต่ำจึงเหมาะที่จะเป็นจุดเริ่มต้นของการนำพลาสติกกลับเข้ามาหมุนเวียนในระบบ แต่ข้อเสียคือใช้ได้เฉพาะกับพลาสติกประเภท PET และ HDPE ซึ่งพลาสติกที่ได้หลังกระบวนการนี้จะมีคุณภาพด้อยกว่าเม็ดใหม่ ทำให้นำมาใช้งานได้บางประเภทเท่านั้น

2) Monomer Recycling เป็นกระบวนการที่ทำให้โครงสร้างสายโซ่ของ Polymer หรือสารประกอบโมเลกุลใหญ่แตกออกเป็น Monomer หรือสารประกอบโมเลกุลเล็ก แล้วนำไปผลิตเม็ดพลาสติกใหม่ โดยมีข้อดีคือเม็ดพลาสติกที่ได้จะเป็นเม็ดที่เหมือนเม็ดพลาสติกใหม่ ช่วยให้พลาสติกนำกลับมาหมุนเวียนใช้ใหม่ได้มากขึ้น แต่กระบวนการดังกล่าวยังใช้เงินลงทุนค่อนข้างสูง และใช้ได้กับพลาสติกบางประเภทเท่านั้น 

3) Feedstock Recycling จะนำพลาสติกมาให้ความร้อนจนพลาสติกกลับไปเป็นสารตั้งต้นของพลาสติกในกระบวนการผลิตทั้งในรูปแบบก๊าซและของเหลว มีข้อดีคือสามารถรีไซเคิลพลาสติกได้หลายประเภท ทำให้พลาสติกสามารถนำกลับไปใช้หมุนเวียนได้ยาวนานที่สุด แต่เทคโนโลยีนี้ใช้เงินลงทุนมากและใช้พลังงานในกระบวนการรีไซเคิลสูง

ปัจจุบันไทยมีโรงงานรีไซเคิลพลาสติกประเภทขวดน้ำดื่ม (PET) ของ IVL โดยใช้เทคโนโลยี Mechanical Recycling ที่จะได้เม็ด PET กลับมาทำเป็นขวดน้ำ รวมถึงเส้นใย polyester สำหรับผลิตเสื้อผ้าสิ่งทออีกครั้ง

ในอนาคตอันใกล้นี้  PTTGC เตรียมเปิดโรงงานใหม่เพิ่มอีก 1 โรงงาน ในเขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ซึ่งใช้เทคโนโลยี Mechanical Recycling มีกำลังการผลิต 4.5 หมื่นตัน/ปี แบ่งเป็นการผลิตเม็ด PET recycle 3 หมื่นตัน/ปี และเม็ด HDPE recycle 1.5 หมื่นตัน/ปี คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2020 มูลค่าเงินลงทุนราว 2 พันล้านบาท โดยเทคโนโลยีพิเศษที่ใช้คือ NIR (Near infrared) ซึ่งเป็นเครื่องที่ใช้แสงที่มีความยาวคลื่นย่านใกล้อินฟราเรด ส่องไปที่ขยะที่ต้องการแยกเพื่อแยกประเภทพลาสติกออกมา ช่วยเพิ่มความแม่นยำและลดเวลาในการแยกขยะ

สำหรับความก้าวหน้าในการใช้เทคโนโลยีอื่น ๆ ภาคเอกชนได้ให้ความสำคัญในการก้าวเข้าสู่ Circular Economy เช่น SCG และ Dow ได้ทำข้อตกลงความร่วมมือสองฝ่ายเพื่อพัฒนาธุรกิจรีไซเคิลแบบ Mechanical Recycling และ Feedstock Recycling นอกจากนี้ IVL ยังได้ร่วมมือกับ Loop Industries และ Ioniqa ใช้เทคโนโลยี Monomer Recycling  ซึ่งจะทำลายข้อจำกัดในการรีไซเคิลขวด PET ที่มีสี ให้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้เหมือนพลาสติกใหม่ เทคโนโลยีทั้งหมดนี้จะช่วยสนับสนุนให้ไทยก้าวเข้าสู่ Circular Economy โดยจะทำให้พลาสติกสามารถนำกลับมาหมุนเวียนใช้ใหม่ได้มากขึ้น

                              

เผยแพร่ในกรุงเทพธุรกิจ คอลัมน์ smart eec วันที่ 11 พฤษภาคม 2020