กนง. มีมติคงอัตราดอกเบี้ยนโยบาย

กนง. มีมติเอกฉันท์ให้คงอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1.0% ด้วยเสียง 7:0 โดยมองว่าดอกเบี้ยนโยบายอยู่ในระดับที่ผ่อนคลายเหมาะสมกับแนวโน้มเศรษฐกิจไทยที่เติบโตต่ำและไม่ทั่วถึง สินเชื่อรายย่อยขยายตัวต่ำ สินเชื่อ SMEs หดตัวต่อเนื่อง ขณะที่ประเมินว่าอัตราเงินเฟ้อจะลดลงในปี 2027 หลังปัจจัยกดดันด้านอุปทาน ทั้งราคาพลังงาน และราคาอาหารสดทยอยคลี่คลาย มองไปข้างหน้า กนง. จะติดตามการส่งผ่านราคาของผู้ประกอบการที่เผชิญต้นทุนสูงขึ้น การเคลื่อนไหวของเงินเฟ้อคาดการณ์ระยะปานกลาง และความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ SMEs และครัวเรือนเปราะบาง

รูปที่ 1 : การประเมินแนวโน้มเศรษฐกิจไทย ของ ธปท. (ณ มิ.ย. 2026)

เศรษฐกิจไทยมีแนวโน้มเติบโตดีกว่าการประเมินในการประชุมครั้งก่อน

• กนง. ปรับประมาณการ GDP ปีนี้ขึ้นเป็น 2.3%YOY จากเดิม 1.5%YOY (กรณีไม่รวมมาตรการภาครัฐ) และ 2.0%YOY (กรณีรวมมาตรการภาครัฐ) โดยมีที่มาจาก
  
  
  • แรงส่งการส่งออกและการลงทุนตาม Tech & AI Cycle ดีกว่าคาด โดยเป็นการเติบโตที่กระจุกตัวอยู่ในภาคการส่งออกที่เกี่ยวข้องกับสินค้าเทคโนโลยี และการลงทุนในกลุ่มธุรกิจดิจิทัล
  • ผลกระทบจากสงครามน้อยกว่าคาด โดยธุรกิจขนาดใหญ่สามารถปรับตัวโดยการกระจายแหล่งนำเข้า-เส้นทางขนส่งวัตถุดิบ ขณะที่ภาครัฐช่วยอุดหนุนบรรเทาต้นทุนพลังงาน
  • มาตรการบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์วิกฤตพลังงานของภาครัฐ ตาม พ.ร.ก. เงินกู้ฯ 4 แสนล้านบาท

• กนง. ยังมองการเติบโตของเศรษฐกิจไทยทั้งปี 2026 และ 2027 ต่ำกว่าศักยภาพและไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะภาคครัวเรือนที่กำลังซื้อถูกกดดันจากค่าครองชีพสูง ขณะที่รายได้ชะลอลง และภาคธุรกิจ SMEs ที่ปรับตัวด้านต้นทุนได้ยากและเข้าถึงสินเชื่อได้จำกัด
• กนง. ประเมินดุลบัญชีเดินสะพัดไทยทั้งปี 2026 ปรับแย่ลงเป็นระดับสมดุล (0 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ จากเดิมที่ประเมินไว้ 7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)โดยมองว่าในช่วงไตรมาส 2 จะขาดดุลบัญชีเดินสะพัดจากปัจจัยชั่วคราว ทั้งราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้นมาก และปัจจัยฤดูกาลส่งกลับกำไรของบริษัทข้ามชาติ แต่ประเมินว่าดุลบัญชีเดินสะพัดจะทยอยปรับดีขึ้นกลับมาเกินดุลได้ในช่วงครึ่งปีหลังและปี 2027

รูปที่ 2 : ธปท. ประมาณการเงินเฟ้อไทยปีนี้โดยรวมจะอยู่ต่ำกว่าช่วงปี 2022

เงินเฟ้อจะปรับสูงขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปีนี้ แต่จะทยอยลดลงเข้ากรอบในปีหน้า

• กนง. ประเมินอัตราเงินเฟ้อทั่วไปลดลงเล็กน้อย ค่าเฉลี่ยทั้งปี 2026 อยู่ที่ 2.8% (เดิม 2.9%) ส่วนอัตราเงินเฟ้อในแต่ละเดือนจะทยอยปรับสูงขึ้นเกินกรอบเป้าหมายชั่วคราวจากระดับในเดือนพฤษภาคมที่ 2.8% ไปแตะระดับสูงสุดของปีนี้ที่ 4.5% ในช่วงไตรมาส 4 จากการทยอยส่งผ่านต้นทุนของผู้ประกอบการ และราคาอาหารสดที่มีแนวโน้มสูงขึ้นจากผลกระทบของ Super El Nino ในช่วงครึ่งหลังของปี ทั้งนี้เงินเฟ้อจะทยอยปรับลดลงมาอยู่ในกรอบได้ในปี 2027โดย กนง. ประเมินเงินเฟ้อเฉลี่ยทั้งปี 2027 ไว้ที่ 1.4% (เดิม 1.5%)
• เงินเฟ้อไทยมีแนวโน้มต่ำกว่าและลดลงเร็วกว่าประเทศเพื่อนบ้าน เนื่องจากเศรษฐกิจไทยเติบโตต่ำกว่า ส่งผลให้การส่งผ่านราคาของผู้ประกอบการโดยรวมทำได้จำกัดมากกว่า นอกจากนี้ เงินเฟ้อภาคบริการไทยมีแนวโน้มต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้าน ส่วนหนึ่งจากการต่อรองค่าจ้างแรงงานในภาคบริการที่ทำได้ไม่มากเท่าบางประเทศ
• เงินเฟ้อคาดการณ์ในระยะปานกลางปรับเพิ่มขึ้นแต่ยังอยู่ในกรอบเป้าหมาย ในระยะข้างหน้ายังมีความเสี่ยงจากความไม่แน่นอนของสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ การส่งผ่านราคาของผู้ประกอบการภายใต้บริบทต้นทุนสูงที่อาจเกิดได้มากขึ้น และปรากฏการณ์เอลนีโญที่อาจรุนแรงกว่าคาด

กนง. มองดอกเบี้ยที่ 1% เหมาะสมในการดูแลเงินเฟ้อ ควบคู่กับการประคองเศรษฐกิจ

• กนง. มองว่าเงินเฟ้อยังมีความเสี่ยง แต่ไม่ได้เพิ่มขึ้นจากการประชุมรอบก่อน อัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% ยังเหมาะสมกับแนวโน้มและความเสี่ยงเงินเฟ้อ และยังสามารถประคองเศรษฐกิจที่เติบโตต่ำและไม่ทั่วถึง
• ไทยยังสามารถคงดอกเบี้ยในระดับต่ำได้ แม้ตลาดการเงินโลกคาดการณ์ว่าธนาคารกลางหลักจะปรับขึ้นดอกเบี้ย อาจทำให้เงินบาทเผชิญแรงกดดันด้านอ่อนค่าบ้าง แต่เงินบาทที่อ่อนค่านี้อาจช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของภาคการส่งออก โดยเฉพาะ ธุรกิจส่งออกขนาดเล็ก หรือการส่งออกสินค้าเกษตร ทั้งนี้ ธปท. จะติดตามดูแลไม่ให้ค่าเงินบาทผันผวนจนเกินไป
• กนง. พร้อมทบทวนทิศทางนโยบายการเงิน หากสถานการณ์เปลี่ยนแปลงในระยะข้างหน้า โดยความเสี่ยงเงินเฟ้อจะติดตามการส่งผ่านราคาของผู้ประกอบการที่เผชิญต้นทุนสูงขึ้น และการเคลื่อนไหวของเงินเฟ้อคาดการณ์ระยะปานกลาง ขณะที่สถานการณ์ภาวะการเงินตึงตัวจะติดตามความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ SMEs และครัวเรือนเปราะบาง
  

IMPLICATIONS

SCB EIC มองว่า กนง. จะคงดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1% ตลอดปีนี้

• กนง. จะสามารถคงดอกเบี้ยได้ แม้ตลาดการเงินโลกมองดอกเบี้ยขาขึ้น เนื่องจากปัจจัยวัฏจักรและโครงสร้าง ของเศรษฐกิจไทยต่างจากประเทศอื่น
  
  
  • เงินเฟ้อไทยส่วนมากมีที่มาจากปัจจัยภายนอก เช่น ราคาน้ำมันโลก และปัจจัยอุปทาน เช่น ราคาอาหารสด หากแรงกดดันทั้งสองปัจจัยนี้ทยอยหมดลง เงินเฟ้อไทยก็มีแนวโน้มลดลงได้ โอกาสที่เงินเฟ้อไทยจะอยู่ระดับสูงนานค่อนข้างต่ำ
  • ไทยมีทุนสำรองระหว่างประเทศสูง สามารถเข้าดูแลค่าเงินบาทลดความผันผวนได้หากเกิดสถานการณ์เงินทุนไหลออกสูงเช่นในบางประเทศ อีกทั้ง เงินบาทเผชิญแรงกดดันด้านแข็งค่ามากตั้งแต่ช่วงก่อนเกิดสงคราม ส่วนหนึ่งจากปัจจัยเฉพาะ เช่น การค้าทองคำ ทำให้บาทแข็งค่าแตะระดับ 31 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ แต่เมื่อเกิดสงครามขึ้น บาทปรับอ่อนค่าลงมาใกล้เคียงช่วงต้นปี 2025 ที่ราว 33 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถือว่ายังเป็นระดับปกติ เทียบกับช่วงปี 2022 ที่บาทอ่อนค่ามากแตะระดับ 38 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ ทำให้ไทยอาจไม่จำเป็นต้องขึ้นดอกเบี้ยอย่างรวดเร็วเพื่อช่วยลดการอ่อนค่าของค่าเงินหากเกิดกรณีเงินทุนไหลออกสูง
  • เศรษฐกิจไทยยังเติบโตต่ำเทียบประเทศในภูมิภาค แรงกดดันเงินเฟ้อด้านอุปสงค์จึงยังอยู่ในระดับต่ำ นอกจากนี้ นโยบายการเงินยังต้องให้น้ำหนักกับการประคองเศรษฐกิจ แตกต่างจากบางประเทศเอเชีย ที่เศรษฐกิจเติบโตได้ดี
• หากมองในมุม Policy Mix นโยบายการเงินในปัจจุบันมีบทบาทช่วยประคองมากกว่ากระตุ้นเศรษฐกิจ ภายใต้สถานการณ์ตลาดการเงินโลกยังผันผวน นโยบายการคลังจะเป็นเครื่องมือหลักในการบรรเทาและกระตุ้นเศรษฐกิจ ขณะที่มาตรการทางการเงินเฉพาะจุดจะเป็นเครื่องมือหลักในการลดความตึงตัวของภาวะการเงิน ทั้งการช่วยเหลือลูกหนี้รายย่อย และการสนับสนุนให้ธุรกิจ SMEs ที่มีศักยภาพเข้าถึงสินเชื่อ
• SCB EIC ประเมินว่า กนง. มีแนวโน้มจะคงดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1% ตลอดปีนี้ สำหรับปีหน้า หากเงินเฟ้อปรับลดลงอย่างรวดเร็ว และผลกระตุ้นเศรษฐกิจของนโยบายการคลังหมดลง ขณะที่เศรษฐกิจไทยยังเติบโตต่ำกว่าศักยภาพ และเปราะบาง ลูกหนี้รายย่อยและ SMEs ประสบปัญหาในการชำระหนี้ต่อเนื่อง SCB EIC มองว่า กนง. อาจพิจารณาผ่อนคลายนโยบายการเงินเพิ่มเติมได้บ้าง
  
  

SCB EIC ประกาศผลผู้ได้รับรางวัล CENTRAL Gift eVoucher รวมจำนวน 10 รางวัล จากการตอบคำถามท้ายแบบสำรวจ "Add to cart 2026 : สำรวจกระเป๋าตังค์คนไทย ยังช็อปไหวอยู่ไหม?" ดังนี้

รางวัล CENTRAL Gift eVoucher มูลค่า 1,500 บาท จำนวน 1 รางวัล

1. Fharu*****uchon@*****.co.th

รางวัล CENTRAL Gift eVoucher มูลค่า 500 บาท จำนวน 9 รางวัล

1. wass*****ma-at@*****.co.th

2. S7**90@*****.co.th

3. papasarin******tpiyasart@*****.co.th

4. Sariny****b@gmail.com

5. nich***t.v@gmail.com

6. cu**cie@gmail.com

7. sno***n_b@hotmail.com

8. Wc***gru@gmail.com

9. tip***sk@gmail.com

โดย SCB EIC จะส่งอีเมลยืนยันให้กับผู้ที่ได้รับรางวัล และแจ้งรายละเอียดการรับรางวัล โปรดตรวจสอบอีเมลของท่าน

SCB EIC ขอขอบคุณทุกท่านที่ร่วมตอบแบบสำรวจกับเรา ทั้งนี้ท่านสามารถติดตามบทวิเคราะห์ที่น่าสนใจ และกิจกรรมต่าง ๆ ของ SCB EIC ผ่านเว็บไซต์นี้ (www.scbeic.com)หรือติดตามผ่าน LINE Official Account : @scbeic

1. สถานการณ์เศรษฐกิจโลก

SCB EIC คงประมาณการเศรษฐกิจโลกปี 2569 ไว้ที่ 2.5% โดยในไตรมาส 1 เศรษฐกิจหลักส่วนใหญ่ยังขยายตัวได้ดีจากแรงหนุนของการลงทุนด้าน AI ขณะที่สงครามในตะวันออกกลางยังไม่ส่งผลกระทบอย่างเต็มที่ อย่างไรก็ดี ในระยะข้างหน้าเศรษฐกิจโลกมีแนวโน้มชะลอตัวลงจากความยืดเยื้อของสงคราม ซึ่งอาจทำให้ราคาพลังงานทรงตัวในระดับสูงเป็นเวลานาน และกดดันทั้งภาคการผลิตและกำลังซื้อของผู้บริโภค

1.1  เศรษฐกิจสหรัฐฯ

SCB EIC ยังคงประมาณการเศรษฐกิจสหรัฐฯ ปี 2569 ว่าจะขยายตัว 2.1% โดยมีแรงหนุนจากการลงทุนด้าน AI และตลาดแรงงานที่มีเสถียรภาพมากขึ้น

1.2  เศรษฐกิจยูโรโซน

เศรษฐกิจยูโรโซนมีแนวโน้มชะลอตัวลงอย่างชัดเจน เนื่องจากได้รับผลกระทบจากการพึ่งพาพลังงานนำเข้าในระดับสูง โดย SCB EIC ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของเศรษฐกิจยูโรโซนปี 2569 ลงมาอยู่ที่ 0.8% จากเดิม 1.1%

1.3  เศรษฐกิจจีน

เศรษฐกิจจีนมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง โดยได้รับแรงหนุนจากภาคการผลิตและการส่งออกสินค้า โดยเฉพาะสินค้าที่เกี่ยวข้องกับพลังงานทางเลือก เช่น แบตเตอรี่และแผงโซลาร์ ซึ่งมีความต้องการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดย SCB EIC ปรับเพิ่มคาดการณ์การเติบโตของเศรษฐกิจจีนปี 2569 เป็น 4.5% จากเดิม 4.4%

1.4  เศรษฐกิจญี่ปุ่น

เศรษฐกิจญี่ปุ่นมีแนวโน้มชะลอตัวในปี 2569 จากแรงกดดันด้านห่วงโซ่อุปทาน ต้นทุนวัตถุดิบที่สูงขึ้น และความเชื่อมั่นผู้บริโภคที่ลดลงหลังสงคราม อย่างไรก็ดี SCB EIC ยังคงคาดว่าเศรษฐกิจญี่ปุ่นจะขยายตัว 0.6%

2. ทิศทางนโยบายการเงินของโลก

ธนาคารกลางหลักมีแนวโน้มรอดูความชัดเจนของสถานการณ์สงครามก่อนตัดสินใจเพิ่มเติม และอาจมีข้อจำกัดในการผ่อนคลายนโยบายการเงินในปีนี้

• ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed)มีแนวโน้มคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 3.5-3.75% ตลอดทั้งปี จากความเสี่ยงเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นและตลาดแรงงานที่มีแนวโน้มปรับดีขึ้น โดยเปลี่ยนจากคาดการณ์เดิมที่คาดว่าจะปรับลดดอกเบี้ย 1 ครั้ง
• ธนาคารกลางยุโรป (ECB)มีแนวโน้มปรับขึ้นดอกเบี้ย 1 ครั้ง สู่ระดับ 2.25% จากเดิมที่คาดว่าจะคงดอกเบี้ย เพื่อช่วยยึดเหนี่ยวคาดการณ์เงินเฟ้อ อย่างไรก็ดี ECB อาจไม่สามารถขึ้นดอกเบี้ยได้มากนัก เนื่องจากเศรษฐกิจยูโรโซนยังเปราะบาง
• ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) มีแนวโน้มปรับขึ้นดอกเบี้ย 1 ครั้ง สู่ระดับ 1.0% ในปีนี้ จากเดิมที่คาดว่าจะปรับขึ้น 2 ครั้ง โดยให้ความสำคัญมากขึ้นกับความเสี่ยงที่เศรษฐกิจอาจชะลอตัวจากผลกระทบของสงคราม

ในภาพรวมภาวะการเงินโลกมีแนวโน้มตึงตัวมากขึ้น เนื่องจากสงครามที่ยืดเยื้ออาจกดดันให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลทั่วโลกปรับสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

3. บทวิเคราะห์เศรษฐกิจโลก

3.1 บทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทยเดือนพฤษภาคมปี 2569
3.2 บทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทยเดือนเมษายนปี 2569
3.3 Outlook ไตรมาส 1 ปี 2569
3.4 รวมบทวิเคราะห์เศรษฐกิจโลก

1. ภาวะเศรษฐกิจไทยในปัจจุบัน

SCB EIC วิเคราะห์เศรษฐกิจไทยในปัจจุบัน ผ่านตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) อัตราเงินเฟ้อของไทย และอัตราดอกเบี้ยนโยบายของไทย

1.1    ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศของไทย (GDP ประเทศไทย)

SCB EIC ปรับเพิ่มคาดการณ์เศรษฐกิจไทยปี 2569 เป็น 1.7% จากเดิม 1.4% หลังเศรษฐกิจไตรมาส 1 ขยายตัวดี และได้แรงหนุนจากมาตรการภาครัฐ โดยเฉพาะ พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท ซึ่งคาดว่าจะช่วยพยุงเศรษฐกิจปีนี้ราว 0.6 pp. ผ่านมาตรการลดค่าครองชีพและการลงทุนพลังงานสะอาด

อย่างไรก็ดี การฟื้นตัวยังมีความเปราะบาง เนื่องจากการเติบโตยังกระจุกตัวในบางธุรกิจ โดยเฉพาะกลุ่มเทคโนโลยี AI และ Data center ขณะที่การนำเข้ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามราคาน้ำมัน และภาคท่องเที่ยวยังเผชิญแรงกดดันจากการปรับลดจำนวนเที่ยวบินและขึ้นค่าตั๋วโดยสาร โดยคาดว่านักท่องเที่ยวต่างชาติปี 2569 จะลดลงเหลือ 31.7 ล้านคน

แม้ประมาณการ GDP ถูกปรับขึ้น แต่เศรษฐกิจไทยยังชะลอลงมากเมื่อเทียบกับปี 2568 ที่เติบโต 2.4% และปี 2567 ที่ 2.9% สะท้อนข้อจำกัดเชิงโครงสร้างเดิม รวมถึงแรงกดดันเพิ่มเติมจากสงครามในตะวันออกกลาง

1.2    อัตราเงินเฟ้อของไทย

อัตราเงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยทั้งปี 2569 มีแนวโน้มเร่งขึ้นเป็น 3.6% สูงเกินกรอบเป้าหมาย จากปีก่อนที่ติดลบ -0.1% สะท้อนแรงกดดันจากสงครามที่ทำให้ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น โดยเงินเฟ้อเดือน เม.ย. เพิ่มเป็น 2.9% สูงสุดในรอบ 38 เดือน จากราคาน้ำมันที่ปรับขึ้นตามกลไกตลาด และการส่งผ่านต้นทุนไปยังสินค้า โดยเฉพาะอาหารสำเร็จรูป

1.3    อัตราดอกเบี้ยนโยบายของไทย

SCB EIC มองว่า กนง. มีแนวโน้มคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% ตลอดปี เนื่องจากสงครามในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้ออาจทำให้เงินเฟ้อสูงเกินกรอบต่อเนื่อง ขณะที่มาตรการการคลังจะมีบทบาทมากขึ้นในการช่วยประคองเศรษฐกิจและลดผลกระทบจากสงคราม

ปัจจัยดังกล่าวทำให้ความจำเป็นในการลดดอกเบี้ยเพื่อพยุงเศรษฐกิจลดลง โดยเฉพาะในภาวะที่นโยบายการเงินมีพื้นที่จำกัด ทั้งนี้มาตรการช่วยเหลือลูกหนี้รายย่อยและการเพิ่มโอกาสเข้าถึงสินเชื่อของ SMEs จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการรับมือผลกระทบทางเศรษฐกิจระยะข้างหน้า

2. บทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทย

2.2  บทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทยเดือนพฤษภาคมปี 2569
2.3  บทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทยเดือนเมษายนปี 2569
2.4   บทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทยไตรมาส 1/2569
2.5  รวมบทวิเคราะห์เศรษฐกิจไทย

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ได้เป็นเพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นความท้าทายด้านเศรษฐกิจ โครงสร้างพื้นฐาน และความมั่นคงในการพัฒนาประเทศอย่างชัดเจน ทั้งระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น การกัดเซาะชายฝั่ง และความเสี่ยงจากน้ำท่วมที่รุนแรงขึ้น ล้วนกำลังกดดันทั้งชุมชนชายฝั่ง ระบบสาธารณูปโภค และทิศทางการพัฒนาประเทศในระยะยาว ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยพึ่งพา “โครงสร้างพื้นฐานแบบดั้งเดิม” เช่น ระบบระบายน้ำ คันกั้นน้ำ เขื่อนกั้นน้ำ และเครื่องสูบน้ำ เป็นเครื่องมือหลักในการรับมือกับความเสี่ยงเหล่านี้ มาตรการดังกล่าวยังคงมีความจำเป็น แต่ในโลกที่ความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศทวีความรุนแรงและคาดการณ์ได้ยากขึ้น การพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานแบบเดิมเพียงอย่างเดียวอาจมีต้นทุนสูงขึ้น และอาจไม่เพียงพอต่อการสร้างความยืดหยุ่นในระยะยาว

ทิศทางสำคัญของประเทศไทยจึงไม่ใช่เพียงการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานแบบเดิม เช่น การสร้างกำแพงให้สูงขึ้น แต่คือการออกแบบระบบป้องกันประเทศที่ใช้ทั้งวิศวกรรมและธรรมชาติทำงานร่วมกัน ในบริบทนี้ การฟื้นฟูชายฝั่ง โดยเฉพาะป่าชายเลน จึงไม่ใช่เพียงโครงการอนุรักษ์ แต่เป็นกลไกที่เชื่อมโยงการลดความเสี่ยงทางกายภาพจากสภาพภูมิอากาศ การสร้างมูลค่าจากระบบนิเวศ การยกระดับคุณภาพของตลาดคาร์บอนและ ESG และการเปิดทางให้เกิดโมเดลการลงทุนรูปแบบใหม่ บทความนี้จึงพิจารณาประเด็นดังกล่าวผ่าน 4 มิติสำคัญดังต่อไปนี้

1. ป่าชายเลน : โครงสร้างพื้นฐานที่มีชีวิต

ป่าชายเลนเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของ Nature-based Infrastructure เพราะทำหน้าที่เหมือนโครงสร้างพื้นฐาน แต่เติบโต ซ่อมแซม และสร้างประโยชน์ร่วมได้ในเวลาเดียวกัน บทบาทสำคัญของป่าชายเลน ได้แก่



ด้วยเหตุนี้ ป่าชายเลนจึงไม่ใช่เพียง “พื้นที่สีเขียว” แต่เป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ที่ช่วยลดความเสี่ยงและสร้างมูลค่าให้กับประเทศในระยะยาว

2. จากคุณค่าทางนิเวศ สู่ผลตอบแทนทางธุรกิจ

สำหรับภาคเอกชน ประเด็นสำคัญไม่ใช่การพิสูจน์ว่า “การฟื้นฟูชายฝั่งมีประโยชน์หรือไม่” แต่คือ “การทำให้ประโยชน์เหล่านั้นกลายเป็นผลตอบแทนที่จับต้องได้อย่างไร” โครงการอาจสร้างประโยชน์ต่อสังคมและเศรษฐกิจได้มาก แต่หากยังไม่มีผู้จ่าย ไม่มีรายได้ที่ชัดเจน หรือไม่มีวิธีแบ่งปันผลประโยชน์ระหว่างผู้รับประโยชน์กับผู้ลงทุน โครงการก็ยังอาจไม่สามารถดึงดูดเงินทุนเชิงพาณิชย์ได้

การฟื้นฟูพื้นที่ชายฝั่งอาจช่วยสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้สูง เช่น ลดความเสียหายจากน้ำท่วม ปกป้องโครงสร้างพื้นฐาน ลดความเสี่ยงต่อธุรกิจ และเพิ่มความยืดหยุ่นให้กับชุมชนที่เปราะบาง แต่คุณค่าเหล่านี้จะยังไม่กลายเป็นผลตอบแทนของนักลงทุน จนกว่าจะมีกลไกที่ทำให้สามารถวัด ประเมินราคา และเชื่อมโยงกับรายได้หรือประโยชน์ทางการเงินได้ ในมุมของบริษัทและนักลงทุน การฟื้นฟูจึงไม่ใช่เพียงกิจกรรมเพื่อภาพลักษณ์หรือการกุศล แต่เป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์ในการรับมือกับความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศ และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ กลไกที่อาจช่วยเชื่อมช่องว่างนี้ ได้แก่



มูลค่าของธรรมชาติจะกลายเป็นโอกาสทางธุรกิจได้ ก็ต่อเมื่อมีระบบที่ทำให้คุณค่านั้น “วัดได้ ตรวจสอบได้ และลงทุนได้” สำหรับธุรกิจ การฟื้นฟูชายฝั่งจึงสามารถเชื่อมโยงวาระสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ การลดคาร์บอน การบริหารความเสี่ยงทางกายภาพ และการสร้างกลยุทธ์ความยั่งยืนหรือ ESG ที่น่าเชื่อถือมากขึ้น

3. ตลาดกำลังเปลี่ยน : จากปริมาณคาร์บอน สู่คุณภาพของผลลัพธ์

ตลาด ESG และตลาดคาร์บอนในระดับโลกกำลังเปลี่ยนจากการมองเพียง “จำนวนคาร์บอนเครดิต” ไปสู่การให้ความสำคัญกับคุณภาพของโครงการ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล และผลประโยชน์ร่วมที่พิสูจน์ได้ สำหรับโครงการฟื้นฟูชายฝั่ง สิ่งที่จะทำให้โครงการมีคุณภาพสูงขึ้น ได้แก่



อย่างไรก็ดี ตลาดไทยยังมีข้อจำกัดสำคัญ ราคาคาร์บอนยังไม่สูงพอที่จะจูงใจการลงทุนขนาดใหญ่ได้ด้วยตัวเอง ขณะที่มูลค่าของ “ความยืดหยุ่น” เช่น ความเสียหายที่ลดลงหรือความสามารถในการฟื้นตัวของพื้นที่ ยังไม่มีวิธีที่ประเมินที่เป็นมาตรฐานและยอมรับได้กว้างขวาง

นี่คือเหตุผลที่โครงการจำนวนมากยังต้องอาศัย Blended finance ซึ่งผสมผสานเงินทุนภาครัฐ เงินสนับสนุนหรือเงินให้เปล่า และเงินลงทุนภาคเอกชน เพื่อช่วยลดความเสี่ยงและทำให้โครงการมีความน่าสนใจต่อผู้ลงทุนมากขึ้น

4. จากกรณี DITTO สู่ทางเลือกเชิงยุทธศาสตร์ของไทย

กรณีของ DITTO สะท้อนให้เห็นว่าโมเดลธุรกิจใหม่กำลังเริ่มก่อตัวขึ้น การฟื้นฟูป่าชายเลนไม่ได้ถูกมองเป็นเพียงการบริจาคหรือกิจกรรมเพื่อสังคม แต่เริ่มถูกจัดการในฐานะสินทรัพย์ที่ต้องการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ผ่านสิทธิการพัฒนาระยะยาว ระบบข้อมูล เทคโนโลยีดิจิทัล การติดตามผล และธรรมาภิบาลที่รองรับ สิ่งที่ทำให้โมเดลลักษณะนี้น่าสนใจคือการพยายามลดความไม่แน่นอนของสินทรัพย์ธรรมชาติ ผ่านองค์ประกอบสำคัญ เช่น



อย่างไรก็ตาม DITTO ควรถูกมองว่าเป็นตัวอย่างระยะแรกของสิ่งที่เป็นไปได้ มากกว่าจะเป็นหลักฐานว่าตลาดทั้งหมดพร้อมแล้ว สิ่งที่กรณีนี้บอกเราคือ การฟื้นฟูระบบนิเวศ เทคโนโลยีดิจิทัล การติดตามผล และการออกแบบโครงสร้างทางการเงิน เริ่มเชื่อมโยงเข้าหากันมากขึ้น

การฟื้นฟูชายฝั่งอาจยังไม่ใช่คำตอบทางการเงินที่รับประกันผลสำเร็จทันที แต่เป็นหนึ่งในโอกาสสำคัญของประเทศไทยในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานธรรมชาติสำหรับเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ หากสามารถทำให้คุณค่าของธรรมชาติถูกวัดได้ ตรวจสอบได้ และลงทุนได้จริง ธรรมชาติจะไม่ใช่เพียงสิ่งที่ต้องปกป้อง แต่จะกลายเป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ

เผยแพร่ในหนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ คอลัมน์มองข้ามชอต วันที่ 25-27 พฤษภาคม 2026

ส่งออกไทยเดือน เม.ย. 2026 ขยายตัวสูงต่อเนื่อง

มูลค่าการส่งออกเดือน เม.ย. อยู่ที่ 31,583 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัว 23.1% เร่งขึ้นจาก 18.7% ในเดือนก่อน และขยายตัวมากกว่าที่ประเมินไว้ (SCB EIC ประเมิน 16.2% และค่ากลาง Reuters Poll 17.3%) มูลค่าส่งออกที่ปรับฤดูกาลแล้วขยายตัว 3.8%MOM_SA ภาพรวมมูลค่าส่งออกไทย 4 เดือนแรกของปี 2026 ขยายตัวต่อเนื่อง 18.9% (รูปที่ 1 และ 2)

ส่งออกเดือนนี้ได้แรงส่งต่อเนื่องจากสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะตลาดสหรัฐฯ ประกอบกับแรงหนุนจากส่งออกสินค้าเกษตร

(1)   การส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวสูงต่อเนื่อง 64.6% ในเดือนนี้ เร่งขึ้นอีกจาก 43.8% ในเดือนก่อน สินค้ากลุ่มนี้ยังคงได้รับแรงหนุนจากวัฏจักรขาขึ้นของอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงแนวโน้มการลงทุนอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และ Data center ที่ขยายตัวทั่วโลก สะท้อนจากการส่งออกสินค้ากลุ่มนี้ไป 13 ใน 15 คู่ค้าสำคัญยังคงขยายตัวดี ขณะที่ข้อมูลส่งออกของประเทศในภูมิภาคที่เป็นผู้ผลิตหลักของห่วงโซ่อุปทานในสินค้ากลุ่มดังกล่าว เช่น เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น เวียดนาม สิงคโปร์ และมาเลเซีย เติบโตสูงสองหลักเช่นกัน การส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ช่วยให้การส่งออกไทยเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 13.2% หรือมากกว่าครึ่งของการเติบโตส่งออกรวมที่ 23.1%

(2)   การส่งออกไปสหรัฐฯ ขยายตัวสูง 44.2% ต่อเนื่องจาก 41.9% เดือนก่อน โดยเฉพาะสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่ขยายตัวสูงถึง 93.8% ขณะที่สินค้ากลุ่มอื่น ๆ ยกเว้นอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัว 11.7% สะท้อนความต้องการสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ รวมถึงการเร่งผลิตและส่งออกหลังจากที่ภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ ลดลง ทั้งนี้รัฐบาลสหรัฐฯ อยู่ระหว่างศึกษาแนวทางตั้งกำแพงภาษีตามมาตรา 301 กับคู่ค้าหลัก (รวมไทย) เพื่อปรับเพิ่มอัตราภาษีให้กลับไปใกล้อัตราก่อนหน้า การส่งออกไปตลาดสหรัฐฯ มีส่วนทำให้การส่งออกเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 8.7% ของการเติบโตส่งออกรวม 23.1%

(3)   การส่งออกสินค้าเกษตรกรรมกลับมาขยายตัวสูง 17.9% หลังหดตัว 7 เดือนต่อเนื่อง แรงหนุนหลักมาจากการส่งออกผลไม้สด แช่เย็น แช่แข็งและแห้ง (ขยายตัว 74.3% หลังหดตัว -9% ในเดือนก่อน) โดยเฉพาะทุเรียนสดที่ขยายตัวสูงกว่า 109.5% ทั้งนี้ส่วนหนึ่งเป็นผลของปัจจัยฐานที่ต่ำ การส่งออกสินค้าผลไม้สด แช่เย็น แช่แข็งและแห้ง ช่วยให้การส่งออกไทยเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 2.1% ของการเติบโตส่งออกรวม 23.1%

ส่งออกไปตะวันออกกลาง (ME 15) ฟื้นในเดือน เม.ย. จากอัญมณีเครื่องประดับ

การส่งออกไทยไปตะวันออกกลางกลับมาขยายตัว 19.3% ในเดือน เม.ย. หลังหดตัวแรง -57.1% ในเดือนก่อน แต่เป็นผลจากการส่งออกอัญมณีและเครื่องประดับที่ขยายตัวสูงถึง 1,157.1% โดยเฉพาะตลาด UAE หากไม่รวมสินค้านี้พบว่าการส่งออกไปตะวันออกกลางยังหดตัวสูง -39.7%

นำเข้าพุ่งแรง 45% สูงสุดในรอบเกือบ 5 ปี ดุลการค้าขาดดุลสูงทำสถิติใหม่

มูลค่านำเข้าเดือน เม.ย. อยู่ที่ 41,604.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัว 45% เร่งขึ้นจาก 35.7% ในเดือนก่อน สูงสุด ในรอบ 59 เดือน และสูงกว่าประมาณการ (SCB EIC ประเมิน 37.7% และค่ากลาง Reuters Poll 30.1%) ภาพรวมมูลค่านำเข้าใน 4 เดือนแรกของปี 2026 ขยายตัวต่อเนื่อง 35.7% โดยการนำเข้าในเดือนนี้ขยายตัวสูงจาก (รูปที่ 3 และ 4)

(1)   สินค้าวัตถุดิบและกึ่งสำเร็จรูปขยายตัวสูง 38.7% แม้ชะลอลงเกือบครึ่งจาก 64.4% ในเดือนก่อน การนำเข้าหมวดนี้มีส่วนช่วยให้การนำเข้าเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 17.1% ของการเติบโตนำเข้ารวม 45% โดยสินค้าหลักได้แก่ อุปกรณ์ส่วนประกอบเครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะแผงวงจรไฟฟ้าที่ขยายตัวสูงกว่า 121.8% และ 133.8% ตามลำดับ (CTG: 14.6% และ 13.1%) ทั้งนี้การนำเข้าอุปกรณ์ส่วนประกอบเครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ส่วนหนึ่งมาจากความต้องการนำเข้าสินค้าต้นน้ำและกลางน้ำเพื่อผลิตและส่งออก ไทยจึงต้องนำเข้าจากผู้ผลิตหลักโดยเฉพาะจีนและไต้หวัน (76.9% และ 188.8% ตามลำดับ)

(2)   สินค้าเชื้อเพลิงขยายตัวสูง 128.6% หลังหดตัว 7 เดือนต่อเนื่อง มีส่วนทำให้การนำเข้ารวมเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 16.4% ของการเติบโตนำเข้ารวม 45% โดยสินค้าหลัก ได้แก่ น้ำมันดิบที่ขยายตัวสูงกว่า 169.3% (CTG : 14%) จากผลสงครามในตะวันออกกลางที่ทำให้ราคาน้ำมันทั่วโลกสูงขึ้น

(3)   สินค้าทุนขยายตัว 32.8% เร่งขึ้นจาก 28.3% ในเดือนก่อน การนำเข้าหมวดนี้มีส่วนช่วยให้การนำเข้าไทยเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 8.9% ของการเติบโตนำเข้ารวม 45% โดยสินค้าหลัก ได้แก่ เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ และเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบที่ขยายตัวถึง 65.4% และ 26.4% ตามลำดับ (CTG: 5.9% และ 1.4%) ส่วนหนึ่งอาจมาจากการที่ไทยผลิตสินค้าทุนกลุ่มนี้ได้จำกัด ขณะที่แนวโน้มการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น Data Center เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ความต้องการนำเข้าสินค้าทุน หมวดเครื่องจักรและเทคโนโลยีเพิ่มตาม โดยเฉพาะการนำเข้าจากจีนที่ขยายตัว 49.5% และคิดเป็น 53.3% ของมูลค่านำเข้าสินค้าทุนทั้งหมดในเดือนนี้

ดุลการค้า (ระบบศุลกากร) เดือนนี้ขาดดุล -10,021.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐสูงเป็นประวัติการณ์ มากกว่าที่ประเมินไว้เล็กน้อย (SCB EIC ประเมิน -9,700 และค่ากลาง Reuters Poll -5,000) ไทยขาดดุลการค้าสะสม 4 เดือนแรกของปีนี้ -19,497.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (รูปที่ 5)

SCB EIC ปรับแนวโน้มส่งออกปี 2026 เพิ่มขึ้นเป็น 7.8% แต่แนวโน้มนำเข้าโตสูงกว่าที่ 15.8%

SCB EIC มองว่ามูลค่าส่งออกไทยปีนี้มีแนวโน้มขยายตัวดีขึ้นเป็น 7.8% (เดิมมอง 0.5%) แม้สงครามในตะวันออกกลางยังมีความไม่แน่นอนสูง สาเหตุหลักมาจาก

1) ประมาณการการค้าโลกปี 2026 ปรับสูงขึ้น WTO และ IMF ปรับเพิ่มประมาณการปริมาณการค้าโลกเป็นขยายตัว 1.9% และ 2.8% จากเดิม 0.5% และ 2.6% ตามลำดับ โดย WTO ให้เหตุผลว่าการค้าเกี่ยวกับ AI มีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่อง โดยเฉพาะเอเชียได้ผลบวกสูง ประกอบกับผลกระทบจากภาษีนำเข้าสหรัฐฯ มีแนวโน้มต่ำกว่ามุมมองเดิม (รูปที่ 6 ซ้าย)

2) มูลค่าส่งออกไทย 4 เดือนแรกของปีนี้ขยายตัวสูง 18.9% เติบโตมากกว่าคาดอย่างต่อเนื่อง โดยได้รับแรงหนุนจากส่งออกสินค้าที่เกี่ยวข้องกับ AI เช่น สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวสูงกว่า 57% (CTG 10.7%) นอกจากนี้ ความต้องการทองคำสูงขึ้นทั่วโลก ท่ามกลางความไม่แน่นอนที่สูงขึ้น ส่งผลให้มูลค่าส่งออกทองคำยังไม่ขึ้นรูปของไทยขยายตัว 50.8% ในช่วง 4 เดือนแรกของปี (CTG 2.2%) (รูปที่ 6 ขวา)

3) การส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของไทยมีแนวโน้มขยายตัวดีต่อเนื่องในระยะข้างหน้า (สัดส่วน 21% ของมูลค่าการส่งออกในปี 2025) จากแรงหนุนของวัฏจักรขาขึ้นของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์โลก และการลงทุน Data center ที่ยังขยายตัว (ซึ่งไทยได้กลายเป็นส่วนหนึ่งสำคัญของห่วงโซ่อุปทานโลกในการผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์) มุมมองดังกล่าวสอดคล้องกับ WTO (รูปที่ 7)

ทั้งนี้กระทรวงพาณิชย์ประเมินว่ามูลค่าแนวโน้มมูลค่าการส่งออกของไทยปี 2026 จะอยู่ในช่วง -3% ถึง 8% และยังมีความเสี่ยงจากกำแพงภาษีสหรัฐฯ ที่ต้องจับตา

อย่างไรก็ดี SCB EIC ปรับประมาณการมูลค่านำเข้าเพิ่มขึ้นเป็น 15.8% ในปีนี้ (เดิม 9.0%) ผลจาก 1) นำเข้า 4 เดือนแรกขยายตัวสูงมาก 35.7% โดยเฉพาะวัตถุดิบและกึ่งสำเร็จรูปที่ขยายตัว 51.3% (CTG 21.5%)  2) การนำเข้าวัตถุดิบ กึ่งสำเร็จรูปและสินค้าทุนมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง สอดคล้องกับมูลค่าส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่ขยายตัวดีต่อเนื่อง และความต้องการในอุตสาหกรรมเทคโนโลยี เช่น Data center ที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง 3) การนำเข้าเชื้อเพลิง มีแนวโน้มขยายตัวสูงตามราคาพลังงานโลก หลังได้รับผลกระทบจากสงครามฯ สอดคล้องกับดัชนีราคาสินค้านำเข้า ที่เพิ่มขึ้น 10.2% โดยเฉพาะราคาน้ำมันดิบที่ขยายตัวถึง 47.5% ในเดือน มี.ค. (ยังไม่ประกาศเลขเดือน เม.ย.)

รูปที่ 1 : มูลค่าการส่งออกสินค้าของไทย รายสินค้าและรายตลาดสำคัญ

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 2 : สินค้าอิเล็กทรอนิกส์เป็นสินค้าส่งออกหลักในเดือน เม.ย. 2026

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 3 : มูลค่าการนำเข้าสินค้าของไทย รายสินค้าและรายตลาดสำคัญ

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 4 : อุปกรณ์และส่วนประกอบของสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ และน้ำมันดิบ เป็นสินค้านำเข้าหลักในเดือน เม.ย. 2026

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 5 : ไทยขาดดุลการค้าสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในเดือน เม.ย. 2026

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 6 : SCB EIC ปรับมุมมองมูลค่าส่งออกไทยปีนี้ขยายตัว 7.8% (เดิมคาด 0.5%) จากประมาณการการค้าโลกที่ปรับดีขึ้นและตัวเลขส่งออกไทย 4 เดือนแรกโตสูงกว่าคาด

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์ และ WTO

รูปที่ 7 : ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์หนุนเอเชีย แม้ราคาพลังงานสูงขึ้น ขณะที่อุปสงค์อิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวต่อเนื่องตามการลงทุน Big Tech

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของ WTO, FactSet และ Goldman Sach

ในโลกที่ความไม่แน่นอนในโลกกลายเป็นความปกติใหม่ ตั้งแต่ภูมิรัฐศาสตร์ผันผวน สงครามทหารยืดเยื้อ จนถึงความเสี่ยงราคาพลังงานและห่วงโซ่การผลิต ยิ่งทำให้บริษัทข้ามชาติต้องเลือกประเทศเป้าหมายในการลงทุนให้รอบคอบขึ้น เงินลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ (FDI) เริ่มเปลี่ยนทิศ เลือกลงทุนกับพันธมิตรที่ไว้ใจได้ ประเทศที่จะได้ FDI เวฟใหม่ จะไม่ใช่ประเทศที่ต้นทุนต่ำที่สุด หรือให้สิทธิประโยชน์มากที่สุดอีกต่อไปแล้ว แต่เป็นประเทศที่นักลงทุนเชื่อมั่นว่าจะอยู่ได้ยาวและสร้างมูลค่าในอนาคตได้จริง

ประเทศไทยกำลังยืนอยู่ตรงจุดหัวเลี้ยวหัวต่อนี้ เห็นได้จากยอดขอส่งเสริมการลงทุนจากต่างชาติที่ทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์เกิน 1 ล้านล้านบาทในปี 2568 และเกือบแตะ 1 ล้านล้านบาทใน Q1/2569 เร่งตัวกว่า 150%YOY เริ่มมีความหวังว่า FDI จะเป็น “จินนี่ในตะเกียงวิเศษ” ช่วยจุดเครื่องยนต์การลงทุนให้เศรษฐกิจไทยได้อีกครั้ง

แต่บทเรียนจาก FDI เวฟก่อนบอกชัดว่า ยอดอนุมัติส่งเสริมการลงทุนไม่เท่ากับเม็ดเงินลงทุนจริง และไม่ได้รับประกันประโยชน์ต่อการลงทุน สร้างผลิตภาพ ถ่ายทอดเทคโนโลยี และจ้างงานคนไทยเสมอไป

บทเรียน EV จีน - เกณฑ์ส่งเสริมการลงทุนเน้น “ความเร็ว” ก่อน “ผลลัพธ์”

FDI ในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ให้บทเรียนไทยไว้ชัดเจน กติกาส่งเสริมการลงทุนเดิมเน้นจูงใจให้เข้ามาทำตลาดก่อนการปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ การเข้ามาของค่ายรถ EV จีนช่วยเร่งการเปลี่ยนผ่านเทคโนโลยีพลังงานสะอาด คนไทยเข้าถึงรถ EV ได้เร็วขึ้นในราคาถูกลงก็จริง

ขณะเดียวกัน ก็ได้สร้างแรงกระแทกต่ออุตสาหกรรมยานยนต์ไทยไว้อย่างรุนแรง เพราะค่ายรถ EV สามารถนำเข้ารถหรือชิ้นส่วนสำเร็จรูปจากจีน โดยใช้สิทธิประโยชน์ภาษี 0% ภายใต้ความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-จีน (ACFTA) และทำตลาดในประเทศได้ก่อน โดยยังไม่ต้องเร่งสร้างฐานการผลิตในช่วงแรก ตามเกณฑ์ของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ที่กำหนดสัดส่วนให้ผลิตชดเชยการนำเข้า 1:1 ตามมาตรการบังคับการผลิต EV 3.0 (ปี 2565-2568) และสัดส่วนเข้มขึ้นในมาตรการ EV 3.5 (ปี 2567 – 2570) สูงถึง 1:2 (ผลิตปี 2569) และ 1:3 (ผลิตปี 2570)

นั่นคือผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยเหลือเวลาที่จะต้องยกระดับเทคโนโลยีเข้าไปร่วมกับห่วงโซ่อุปทานการผลิตรถ EV ให้ได้ภายในปี 2570 ก่อนจะสิ้นสุดมาตรการ EV 3.5 ไม่เช่นนั้นอาจเกิด “หน้าผาอุตสาหกรรมรถยนต์ไทย” หากผู้ผลิตต่างชาติไม่มีแรงจูงใจภาษีจากภาครัฐแล้ว แต่ต้นทุนการผลิตรถ EV ในไทยยังแพงกว่าจีน ก็อาจมีโอกาสที่ค่ายรถ EV จะเลือกนำเข้าจากจีนด้วยภาษี 0% แทนการผลิตเพื่อขายในประเทศหรือส่งออก

BOI เริ่มปรับนโยบายส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรม EV และเครื่องใช้ไฟฟ้าด้วย “มาตรการ Local Content” ในเดือนมิถุนายน 2568 ให้สิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคล 50% อีก 2 ปีสำหรับผู้ผลิตที่ใช้วัตถุดิบในประเทศตามเกณฑ์และได้รับการรับรอง Made in Thailand (MiT) ซึ่งภาคอุตสาหกรรมได้เสนอให้ BOI เร่งผลักดันกลไกสนับสนุนมาตรการนี้ให้เกิดได้จริงมากขึ้น รวมถึงผลักดัน “กลไกการร่วมทุนและจับคู่ธุรกิจไทย-ต่างชาติ” เพื่อเพิ่มโอกาสการถ่ายทอดเทคโนโลยี การพัฒนาทักษะแรงงาน และยกระดับผู้ประกอบการไทยให้เป็น local champion ในอุตสาหกรรมเป้าหมายได้

Thailand Fast Pass - ปฏิรูปกฎเกณฑ์จาก “อนุมัติ” สู่ “อำนวยความสะดวกลงทุน”

BOI ประกาศนโยบายเร่งรัดการลงทุนผ่าน “Thailand Fast Pass” ในเดือนตุลาคม 2568 เพื่อแก้ปัญหาโครงการลงทุนที่ได้รับอนุมัติจาก BOI มักใช้เวลาหลายปีกว่าจะลงทุนจริง ส่วนใหญ่ติดขัดในขั้นตอนระบบราชการ เช่น การขอไฟฟ้าและพลังงานสะอาด ที่ดินอุตสาหกรรม ขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน BOI จึงเริ่มปลดล็อกโดยไม่ต้องแก้กฎหมายระดับพระราชบัญญัติ อาศัยอำนาจตามกฎหมายที่มีของ BOI ร่วมกับมติของคณะรัฐมนตรีเศรษฐกิจ สร้างช่องทางเร่งรัดบูรณาการขั้นตอนราชการ

Fast Pass จัดการเส้นทางการลงทุนแบบครบวงจร คือ 1) เน้นโครงการลงทุนขนาดใหญ่เกิน 1,000 ล้านบาทในอุตสาหกรรมเป้าหมาย เช่น EV ดิจิทัล เซมิคอนดักเตอร์ อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง และดาต้าเซ็นเตอร์ ที่ได้รับอนุมัติจาก BOI แล้ว และมีศักยภาพสร้างผลกระทบเชิงโครงสร้างต่อเศรษฐกิจ ทั้งการจ้างงาน เทคโนโลยี และการเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทาน 2) ตั้งคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ 3 ด้าน คือ ไฟฟ้า/พลังงาน พื้นที่อุตสาหกรรม และวีซ่า/ใบอนุญาตทำงาน ทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง และกำหนดกรอบเวลาการให้บริการที่ชัดเจน (SLA) โดยตั้งเป้าลดเวลาอนุมัติให้เร็วขึ้น 20-50% และ 3) ติดตามความคืบหน้ารายไตรมาส

ใน Q1/2569 เริ่มเห็นผลลัพธ์ของ Thailand Fast Pass ที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น โดย BOI รายงานความคืบหน้าในการติดตามโครงการขนาดใหญ่ที่ได้รับอนุมัติช่วงปี 2566-2568 จำนวน 78 โครงการ มูลค่า 4.8 แสนล้านบาท พบว่า 35 โครงการ มูลค่ากว่า 1 แสนล้านบาทเริ่มลงทุนแล้ว ช่วยให้มูลค่าการลงทุนจริงจากการลงทุนต่างชาติขยายตัว 18%YOY อีก 30 โครงการ มูลค่า 1.1 แสนล้านบาท มีแผนจะเริ่มลงทุนปีนี้หรือปีหน้า

ไทยกำลังขยับจากการแข่งขันให้สิทธิประโยชน์อนุมัติลงทุน ไปสู่การแข่งขันปลดล็อกกติกาลงทุนให้เห็นผลลัพธ์เร็วขึ้น โดยใช้ FDI เป็นเครื่องมือปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ โจทย์สำคัญต่อจากนี้คือความต่อเนื่องและความจริงจังในการติดตามผล Fast Pass เพื่อให้เป็นสารตั้งต้นไปสู่การปฏิรูปกฎเกณฑ์การลงทุนของภาครัฐได้อย่างถาวร

ดึงจินนี่ที่ใช่ อยู่ที่ออกแบบกติกา จากความหวัง สู่การปฏิรูปกฎเกณฑ์ต่อเนื่อง สื่อสารชัด และตรวจสอบผลลัพธ์ได้

เผยแพร่ในกรุงเทพธุรกิจ คอลัมน์ เวทีพิจารณ์นโยบายสาธารณะ เมื่อวันที่ 21 พ.ค. 2569

SCB EIC ปรับประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2026 เป็น 1.7% จากภาพรวมเศรษฐกิจไทยในไตรมาส 1/2026 ที่ขยายตัวสูง และมีแรงพยุงจากมาตรการภาครัฐ อย่างไรก็ดี การขยายตัวทางเศรษฐกิจยังคงกระจุกตัวในบางกลุ่มธุรกิจ โดยเฉพาะธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยี สะท้อนภาพการฟื้นตัวยังมีความเปราะบาง ขณะที่ความเสี่ยงจากสงครามในตะวันออกกลางส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยมากขึ้น

ข้อมูลเศรษฐกิจล่าสุดสะท้อนผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลางมากขึ้น โดยอัตราเงินเฟ้อทั่วไปเดือน เม.ย. เร่งขึ้นเป็น 2.9% สูงสุดในรอบกว่า 3 ปี หลังจากราคาน้ำมันในประเทศปรับสูงขึ้นตามกลไกตลาด และเริ่มเห็นการส่งผ่านต้นทุนสู่ผู้บริโภค โดยเฉพาะราคาอาหารสำเร็จรูป ขณะที่อัตราเงินเฟ้อผู้ผลิตเร่งตัวแรงกว่ามากถึง 9.1% ความแตกต่างนี้สะท้อนว่าผู้ประกอบการยังแบกรับต้นทุนที่สูงขึ้นไว้เอง คาดว่าการส่งผ่านต้นทุนไปยังราคาผู้บริโภคจะทยอยเห็นมากขึ้นในช่วงข้างหน้า แต่จะทำได้จำกัดท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ยังขยายตัวต่ำกดดันความสามารถในการทำกำไรของธุรกิจ โดยเฉพาะ SMEs อีกทั้ง ด้านพลวัตทางธุรกิจปรับแย่ลง จำนวนธุรกิจเปิดใหม่หดตัว ขณะที่จำนวนธุรกิจปิดตัวมากขึ้นในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ ความเชื่อมั่นของธุรกิจและผู้บริโภคปรับลดลงแรงต่อเนื่องตั้งแต่เดือน มี.ค. ด้านจำนวนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติหดตัว -7% ในเดือน เม.ย. และ -3% ในช่วง 17 วันแรกของเดือน พ.ค. ข้อมูลส่งออกภาพรวมขยายตัวสูง 18.7% ในเดือน มี.ค. แต่กระจุกตัวในสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ (แต่ตลาดตะวันออกกลางหดตัวถึง -57.1%) ขณะที่การนำเข้าเร่งตัวแรง 35.7% ส่งผลให้ดุลการค้าขาดดุลในไตรมาสแรกของปี

SCB EIC ปรับเพิ่มประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2026 อยู่ที่ 1.7% (เดิม 1.4%) แต่การเติบโตกระจุกตัวในกลุ่มที่ได้ประโยชน์จากกระแส AI และ Digital ประเด็นหลักในการปรับประมาณการครั้งนี้ คือ 1) พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้านบาทจะมีบทบาทช่วยพยุงเศรษฐกิจปีนี้กลับมาได้ราว 0.6 pp. บนสมมติฐานว่าเม็ดเงินจะแบ่งเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจได้ปีนี้ 274,000 ล้านบาท คือ แผนงานช่วยเหลือ (เช่น ไทยช่วยไทย พลัส) 198,000 ล้านบาท คาดว่าจะช่วยลดแรงกดดันค่าครองชีพระยะสั้นตั้งแต่เดือน มิ.ย. และแผนงานเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดราว 76,000 ล้านบาท คาดว่าจะเริ่มใช้จ่ายสู่เศรษฐกิจได้ในไตรมาสที่ 3-4 2) การส่งออกและการลงทุนมีแนวโน้มขยายตัวดีขึ้นตามโมเมนตัมที่ดีในไตรมาสแรก อีกทั้ง ยอดมูลค่าการอนุมัติและการออกบัตรส่งเสริมการลงทุนของ BOI ยังสูงต่อเนื่อง โดยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับ AI และ Data center 3) มูลค่านำเข้ามีแนวโน้มสูงขึ้นมาก ส่วนหนึ่งสะท้อนผลของราคานำเข้าที่ปรับสูงขึ้น โดยเฉพาะราคาน้ำมันดิบโลก 4) ประมาณการนักท่องเที่ยวต่างชาติปี 2026 ปรับลดลงอยู่ที่ 31.7 ล้านคน (เดิม 33.2 ล้านคน) ตามจำนวนเที่ยวบินที่ปรับลดลงและตั๋วโดยสารแพงขึ้น ขณะที่ความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวลดลงจากความกังวลด้านความปลอดภัยและความเปราะบางของกำลังซื้อ

ทั้งนี้คาดการณ์อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยในปีนี้ที่ 1.7% นับว่าชะลอตัวจากปี 2025 ที่ 2.4% และปี 2024 ที่ 2.9% มาก สะท้อนความเปราะบางทางเศรษฐกิจที่มีอยู่เดิม และแรงกดดันเพิ่มเติมจากสงครามในตะวันออกกลาง สำหรับอัตราเงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยทั้งปี 2026 มีแนวโน้มเร่งตัวเกินกรอบเป้าหมายอยู่ที่ 3.6% จากที่เคยติดลบ -0.1% ในปีก่อน สะท้อนแรงกดดันจากสงครามที่กระทบต่อต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น

กนง. มีแนวโน้มคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% ตลอดทั้งปี หลังสถานการณ์สงครามตะวันออกกลางยืดเยื้อ และนโยบายการคลังมีบทบาทช่วยประคองเศรษฐกิจมากขึ้น

SCB EIC มองว่า กนง. มีแนวโน้มคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1% ตลอดปี สงครามในตะวันออกกลางที่มีแนวโน้มยืดเยื้อจะทำให้อัตราเงินเฟ้อทั่วไปสูงเกินกรอบตลอดช่วงที่เหลือของปี ขณะที่บทบาทนโยบายการคลังที่ทยอยออกมาลดผลกระทบจากสงครามจะช่วยประคองอุปสงค์ในประเทศได้ในระดับหนึ่ง จึงลดความจำเป็นที่ กนง. จะต้องปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายเพื่อพยุงเศรษฐกิจเพิ่มเติม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานการณ์ที่นโยบายการเงินมี Policy space จำกัด ทั้งนี้คาดว่า มาตรการช่วยเหลือลูกหนี้รายย่อยและมาตรการช่วยการเข้าถึงสินเชื่อของ SMEs จะมีบทบาทสำคัญมากขึ้นในการรับมือผลกระทบต่อเศรษฐกิจในระยะข้างหน้า

เศรษฐกิจโลกปี 2026 จะชะลอลงบ้างจากแรงกดดันสงคราม ขณะที่ธนาคารกลางหลักไม่สามารถผ่อนคลายนโยบายการเงินเพิ่มได้

SCB EIC คงประมาณการเศรษฐกิจโลกที่ 2.5% ในปี 2026 โดยในไตรมาส 1 เศรษฐกิจหลักส่วนใหญ่ขยายตัวดีจากกระแสการลงทุน AI ขณะที่สงครามในตะวันออกกลางยังไม่ส่งผลกระทบเต็มที่ มองไปข้างหน้าเศรษฐกิจโลกจะชะลอลงจากความยืดเยื้อของสงคราม ซึ่งส่งผลให้ราคาพลังงานอยู่ในระดับสูงเป็นระยะเวลานาน กดดันภาคการผลิตและกำลังซื้อของผู้บริโภค โดย SCB EIC มองว่า เศรษฐกิจยูโรโซนและญี่ปุ่น จะได้รับผลกระทบมาก เนื่องจากพึ่งพาการนำเข้าพลังงานสูง ขณะที่เศรษฐกิจสหรัฐฯ จะยังขยายตัวได้ดีจากแรงหนุนการลงทุน AI และเสถียรภาพตลาดแรงงานที่ปรับดีขึ้น เศรษฐกิจจีนจะขยายตัวได้ต่อเนื่องจากการผลิตและส่งออกสินค้า โดยเฉพาะความต้องการสินค้าเกี่ยวกับพลังงานทางเลือกที่เร่งขึ้น เช่น แบตเตอรี่ และแผงโซลาร์

ธนาคารกลางหลักจะรอดูความชัดเจนของสถานการณ์สงคราม และอาจไม่สามารถผ่อนคลายนโยบายการเงินเพิ่มเติมได้ในปีนี้ ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) มีแนวโน้มคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 3.5-3.75% ตลอดทั้งปี (เดิมคาดปรับลด 1 ครั้ง) จากความเสี่ยงเงินเฟ้อที่สูงขึ้นและแนวโน้มตลาดแรงงานที่ปรับดีขึ้น ธนาคารกลางยุโรป (ECB) มีแนวโน้มขึ้นดอกเบี้ย 1 ครั้งสู่ 2.25% (เดิมคาดคงดอกเบี้ย) เพื่อยึดเหนี่ยวคาดการณ์เงินเฟ้อ แต่ ECB จะไม่สามารถปรับขึ้นดอกเบี้ยได้มาก เนื่องจากเศรษฐกิจยังเปราะบาง ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) มีแนวโน้มปรับขึ้นดอกเบี้ย 1 ครั้งสู่ 1.0% ในปีนี้ (เดิมคาดปรับขึ้น 2 ครั้ง) โดยให้ความสำคัญกับแนวโน้มเศรษฐกิจที่อาจชะลอตัวลงมากขึ้นจากผลกระทบสงคราม ในภาพรวมภาวะการเงินโลกจะตึงตัวขึ้น ความยืดเยื้อของสงครามจะกดดันให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลทั่วโลกปรับสูงขึ้นอย่างมีนัย

การปรับเพิ่มประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2026 สะท้อนบทบาทสำคัญของนโยบายการคลังในการประคองเศรษฐกิจ มากกว่าการฟื้นตัวจากแรงส่งเชิงโครงสร้าง ทำให้เศรษฐกิจไทยยังมีความอ่อนไหวต่อความเสี่ยงภายนอก โดยเฉพาะสงคราม ต้นทุนพลังงานและวัตถุดิบต่าง ๆ ในช่วงที่เหลือของปี

ดุลบัญชีเดินสะพัด (CA) หนึ่งในตัวชี้วัดสำคัญของเศรษฐกิจด้านต่างประเทศ

ดุลบัญชีเดินสะพัด (Current Account : CA) เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดสำคัญในการวัดสุขภาพเศรษฐกิจด้านต่างประเทศ องค์ประกอบสำคัญของ CA คือ ดุลการค้าและดุลบริการ รวมถึงมีส่วนประกอบอื่นอย่างดุลรายได้และดุลเงินโอน ซึ่งสะท้อนปัจจัยอื่น ๆ เช่น รายได้และรายจ่ายในการลงทุนระหว่างประเทศ ค่าตอบแทนแรงงาน เป็นต้น หากประเทศมี CA เกินดุล สะท้อนว่าประเทศมีรายได้เงินตราต่างประเทศเข้ามากกว่ารายจ่ายเงินตราต่างประเทศ หาก CA ขาดดุลย่อมหมายถึงรายจ่ายออกไปต่างประเทศที่มากกว่ารายได้

ตัวชี้วัดนี้มีความสำคัญกับไทยสูง เนื่องจากไทยเป็นเศรษฐกิจเปิดที่พึ่งพาการค้าระหว่างประเทศสูงมาก สะท้อนจากระดับการเปิดเสรีการค้าระหว่างประเทศ (Trade openness) หรือผลรวมของมูลค่าการส่งออกและนำเข้าสินค้าและบริการที่สูงถึง 137% ของ GDP ในปี 2024 สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 57% และสูงเป็นอันดับที่ 30 จาก 196 ประเทศในโลก

ไทยมีความเสี่ยงขาดดุล CA ในปีนี้

ในอดีตไทยเกินดุล CA อย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงก่อนวิกฤติโควิด เช่น ในปี 2019 ไทยเกินดุล CA มากถึง 3.83 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ CA กลับมีแนวโน้มแย่ลงมากในช่วงหลังวิกฤติโควิด โดยลดเหลือเพียง 1.77 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2025 และมีแนวโน้มจะถูกซ้ำเติมจากผลกระทบสงครามในตะวันออกกลาง รวมถึงกำแพงภาษีชุดใหม่ของทรัมป์ที่จะกระทบการส่งออก ทำให้ไทยมีความเสี่ยงที่จะขาดดุล CA ในปีนี้อีกครั้ง ซึ่งเคยเกิดขึ้นเพียง 5 ครั้งนับตั้งแต่หลังวิกฤติต้มยำกุ้งในปี 1997 ผ่าน 3 ช่องทางหลัก ได้แก่ ดุลการค้าที่เกินดุลลดลง ค่าขนส่งที่แพงขึ้น และดุลการท่องเที่ยวที่แย่ลง

1. ดุลการค้าจะเกินดุลลดลง เพราะ
      (1) นำเข้าไทยมีทิศทางเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง แม้การส่งออกของไทยจะขยายตัวได้สูงมากถึง 12.7% ในปี 2025 และ 16.9% ใน 2 เดือนแรกของปี 2026 เป็นผลจากทั้งผลของการเร่งผลิตและส่งออกก่อนได้รับผลกระทบของสงครามการค้าอย่างเต็มที่ การส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ที่เพิ่มสูงขึ้นมากตามกระแสการลงทุนใน AI และ Data center ทั่วโลก รวมถึงการส่งออกทองคำที่สูงในช่วงเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์โลกผันผวน อย่างไรก็ดี การนำเข้ากลับขยายตัวได้สูงกว่าถึง 5 ใน 6 เดือนที่ผ่านมา จนดุลการค้าขาดดุลถึง 3 ใน 6 เดือนดังกล่าว โดยเฉพาะในการนำเข้าจากจีน และการนำเข้าสินค้าขั้นต้นและขั้นกลางในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์เพื่อนำมาผลิต และส่งออก รวมถึงใช้ในประเทศ ส่งผลให้ดุลการค้าปรับตัวแย่ลงมาก ซึ่งการนำเข้าเพื่อนำไปผลิตและส่งออก หรือการนำเข้าเครื่องจักรอุปกรณ์ โดยปกติอาจเป็นเรื่องที่ดี แต่ในกรณีปัจจุบันพบว่าไทยอาจไม่ได้รับผลประโยชน์เท่าที่ควร สะท้อนจากกิจกรรมภาคการผลิตที่ซบเซาอย่างต่อเนื่อง โดยอัตราการใช้กำลังการผลิตของไทยอยู่ที่เพียง 56.8% ในเดือน ก.พ. 2026 เทียบกับ 65.6% ในปี 2021

       (2) ผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลาง โดยการส่งออกไปกลุ่มประเทศตะวันออกกลาง (ME 15) หดตัวมากถึง -57.1% ในเดือน มี.ค. 2026 (ข้อมูลเบื้องต้นในระบบศุลกากร) และผลกระทบมีแนวโน้มขยายวงไปยังการส่งออกประเทศอื่น ๆ ในระยะข้างหน้า ผ่านช่องทางการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก รวมถึงปัญหาการชะงักงันของอุปทาน (Supply disruption) ในสินค้าต้นน้ำที่ส่งผลให้ผู้ประกอบการอาจเผชิญต้นทุนที่สูงขึ้นหรือขาดแคลนวัตถุดิบในการผลิตเพื่อส่งออก นอกจากนี้ ไทยยังเป็นประเทศนำเข้าพลังงานสุทธิในสัดส่วนสูงราว 8% ของ GDP มูลค่านำเข้าจะเร่งตัวขึ้นจากการนำเข้าพลังงานที่มีราคาสูงขึ้น โดยราคาสินค้านำเข้ากลุ่ม Fuel Product เดือน มี.ค. ขยายตัวสูงถึง 34.7%MOM เมื่อเทียบกับเดือนก่อน

       (3) กำแพงภาษีสหรัฐฯ ตามมาตรา 301 ในปัจจุบันสหรัฐฯ อยู่ระหว่างการศึกษาเพื่อเตรียมตั้งกำแพงภาษีตามมาตรา 301 ของ The Trade Act of 1974 สินค้าไทยและคู่ค้าหลัก หากไทยถูกตั้งกำแพงภาษีสูงกว่าคู่แข่ง ก็จะทำให้สูญเสียความสามารถในการแข่งขันในตลาดสหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดใหญ่ที่สุดของการส่งออกไทย คิดเป็นสัดส่วน 21.3% ของการส่งออกไทยทั้งหมดในปี 2025 ในทางกลับกันไทยอาจต้องยอมเปิดตลาดนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ มากขึ้น ทั้งผ่านการลดภาษีนำเข้าหรือผ่านการคลายมาตรการกีดกันการค้าที่ไม่ใช่ภาษีต่าง ๆ เพื่อขอเจรจาให้สหรัฐฯ ลดกำแพงภาษีต่อไทยลง

2. ค่าขนส่งสินค้าระหว่างประเทศแพงขึ้น ดัชนี Freightos Global Container Index ที่สะท้อนราคาค่าขนส่งสินค้าทางเรือโลกสูงถึง 2,424.7 ในปี 2025 เพิ่มขึ้นจากระดับ 1,375.8 ในปี 2019 ถึง 76.2% จากต้นทุนการให้บริการที่สูงขึ้น ทำให้ไทยมีต้นทุนในการนำเข้าและส่งออกเพิ่มสูงขึ้นมาก แม้ดัชนีจะลดลงบ้างในช่วงต้นปี 2026 แต่สงครามในตะวันออกกลางก็สร้างความเสี่ยงที่จะทำให้ค่าขนส่งสินค้าแพงขึ้นตามราคาพลังงาน ซึ่งเป็นต้นทุนสำคัญในการขนส่ง

3. ดุลการท่องเที่ยวแย่ลงจากผลกระทบสงคราม ในช่วงก่อนวิกฤติปี 2019 มีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติมาไทยสูงสุดถึง 39.8 ล้านราย อย่างไรก็ดี จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้าไทยกลับไม่สามารถฟื้นตัวทำจุดสูงสุดใหม่ได้หลังวิกฤติโควิดอยู่ที่เพียง 33 ล้านรายในปี 2025 ผลจากเศรษฐกิจโลกที่ขยายตัวชะลอลง การออกนโยบายดึงดูดนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติของหลายประเทศเอเชีย (Tourism war) รวมถึงความไม่มั่นใจด้านความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวจีนในการท่องเที่ยวไทย สำหรับปี 2026 SCB EIC ประเมินว่าจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติมาไทยอาจไม่เติบโตจากผลสงครามในตะวันออกกลาง เนื่องจากการปรับลดจำนวนเที่ยวบินทั่วโลก ต้นทุนการเดินทางสูงขึ้นมากตามราคาน้ำมัน และความกังวลของนักท่องเที่ยวเกี่ยวกับแนวโน้มเศรษฐกิจ โดยในปัจจุบันเริ่มเห็นสัญญาณการลดลงของนักท่องเที่ยวจากตะวันออกกลางและยุโรปแล้ว ซึ่งมีกลุ่มที่มีกำลังซื้อสูง

CA ที่จะแย่ลงชั่วคราว 1-2 ปีจากสงครามในตะวันออกกลางเป็นเรื่องกระทบทั่วโลก แต่สิ่งที่น่ากังวลคือ CA ไทยมีแนวโน้มแย่ลงอยู่ก่อนแล้ว หลายองค์ประกอบใน CA ที่แย่ลงจะส่งผลต่ออัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย ในกรณีเลวร้ายหากไทยขาดดุล CA เรื้อรังอาจทำให้เงินบาทอ่อนค่า แม้จะช่วยให้การส่งออกและท่องเที่ยวดีขึ้นบ้าง แต่จะทำให้ต้นทุนการนำเข้า โดยเฉพาะพลังงานสูงขึ้นเช่นเดียวกัน ขณะที่ CA เป็นหนึ่งในตัวแปรที่องค์กรจัดอันดับความน่าเชื่อถือให้ความสนใจอีกด้วย

ประเทศไทยต้องปรับตัวอย่างไรเพื่อรับมือกับการขาดดุล CA นี้? เริ่มต้นจาก (1) การเพิ่มสัดส่วนการใช้วัตถุดิบในประเทศในภาคการผลิต เพื่อให้สัดส่วนของการนำเข้าลดลงเมื่อเทียบกับการส่งออก ซึ่งนอกจากจะเป็นผลบวกต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจแล้ว จะยังมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงการตั้งกำแพงภาษีสินค้าผ่านแดน (Transshipment) จากสหรัฐฯ ได้ด้วย (2) ยกระดับโครงสร้างการท่องเที่ยวสู่ High-Value Tourism ลดการพึ่งพาจำนวนนักท่องเที่ยว แต่หันมาเน้นการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและวัฒนธรรม ควบคู่การยกระดับความปลอดภัย เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวกำลังซื้อสูงและพำนักยาวขึ้น และ (3) เร่งเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน ลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้า ด้วยการผลักดันนโยบายพลังงานสะอาด สนับสนุนการติดตั้ง Solar rooftop ในภาคครัวเรือนและอุตสาหกรรม

ความเสี่ยงขาดดุลบัญชีเดินสะพัดที่ซ้ำเติมด้วยสงครามตะวันออกกลางและกำแพงภาษีสหรัฐฯ สะท้อนชัดว่าไทยอาจไม่สามารถพึ่งพาโครงสร้างเศรษฐกิจเดิมได้อีกต่อไป ความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการยกระดับการผลิต การท่องเที่ยว และพลังงาน จึงไม่ใช่เพียงแค่การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่เป็นการกำหนดทิศทางใหม่ของเศรษฐกิจไทย เพื่อลดความเปราะบางและเพิ่มศักยภาพการเติบโตของประเทศในระยะยาว

เผยแพร่ใน Thairath money วันที่ 10 พฤษภาคม 2026

ในช่วงหลายปีมานี้ ผู้ประกอบการ SMEs ไทยไม่ได้เผชิญแค่โจทย์เศรษฐกิจไทยเติบโตได้ต่ำ แต่กำลังต้องทำธุรกิจในโลกที่กติกาเดิมใช้ไม่ได้เหมือนเดิม การแข่งขันรุนแรงขึ้น ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกและภูมิรัฐศาสตร์กลายเป็นสภาพแวดล้อมใหม่ของการทำธุรกิจ

ในบริบทเช่นนี้ “การอยู่รอดทางธุรกิจ” อาจไม่ได้หมายความว่า “ปลอดภัยหรือแข็งแรง” แม้ผู้ประกอบการจะสามารถประคองกิจการผ่านวิกฤตโควิด-19 มาได้ ยังเปิดดำเนินการและจ้างงานได้อยู่ แต่สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นคือ SMEs จำนวนมากไม่สามารถกลับมาแข็งแรง หรือสร้างการเติบโตใหม่ได้จริง ปรากฏการณ์นี้สะท้อนภาวะ “ศึกนอกซ้อนศึกใน” เมื่อแรงกดดันจากโลกภายนอกทับซ้อนกับข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของภาคธุรกิจไทยเอง หากผลกระทบเริ่มขยายวง SMEs อาจไม่ได้เป็นเพียงแค่ภาคส่วนที่ได้รับผลกระทบ แต่อาจกลายเป็นจุดสะสมความเปราะบางของระบบเศรษฐกิจไทยได้

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่า SMEs จะประคองตัวอย่างไรให้รอดได้ แต่คือ ระบบเศรษฐกิจไทยกำลังจะพาธุรกิจจำนวนมากไปสู่ “การอยู่ต่อ แต่ไม่ไปไหน” หรือไม่? และ “ควรออกแบบการเปลี่ยนผ่านทางธุรกิจอย่างไรจึงจะช่วยให้เศรษฐกิจเคลื่อนไปข้างหน้าได้ในระยะยาว”

1. SMEs เป็นรากฐานของเศรษฐกิจไทย แต่สร้างพลังเศรษฐกิจได้ไม่มาก

SMEs คือฐานรากสำคัญของเศรษฐกิจไทยในมิติ “จำนวน” และ “การจ้างงาน” แต่ไม่ใช่มิติพลังเศรษฐกิจ ในเชิง “รายได้” และ “มูลค่าเพิ่ม” ขณะนี้ SMEs คิดเป็นเกือบ 98% ของจำนวนกิจการทั้งหมด และจ้างงานมากกว่า 70% ของแรงงานไทย แต่กลับสร้างรายได้แค่ราว 18% ของรายได้ธุรกิจ ขณะที่รายได้กว่า 80% กระจุกอยู่ในธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีจำนวนเพียง 2% ช่องว่างนี้กำลังสะท้อนความจริงของเศรษฐกิจไทยที่ว่า SMEs จำนวนมากกำลังแบกรับระบบเศรษฐกิจ แต่กลับไม่มีพลังขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจได้มากนัก

ในด้านมูลค่าเพิ่ม SMEs ไทยสร้างมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจราว 35% น้อยกว่าประเทศพัฒนาแล้ว ซึ่ง SMEs สร้างมูลค่าเพิ่มได้เกินครึ่งของ GDP ความแตกต่างนี้สะท้อนข้อจำกัดเชิงโครงสร้างที่ทำให้ SMEs ไทยจำนวนมากยังติดอยู่ในธุรกิจมูลค่าเพิ่มต่ำ ต้นทุนสูง และแข่งขันด้วยราคาเป็นหลัก

ศูนย์วิจัยกรุงไทย (2569) ศึกษางบการเงิน SMEs ไทยย้อนหลังนับสิบปี ยืนยันภาพชัดเจนว่า ความสามารถในการทำกำไรของ SMEs ไทยถดถอยลงอย่างต่อเนื่องแทบทุกกลุ่ม แม้พ้นช่วงโควิดไปแล้ว ปัญหาหลักของ SMEs คือ “หนี้สูง สภาพคล่องตึงตัว และอัตรากำไรลดลง” โดย SMEs กลุ่มอ่อนแอมีภาระหนี้สูงกว่ากลุ่มแข็งแรงหลายเท่า และมี Margin ต่ำกว่ามาก โครงสร้างภาคธุรกิจไทยแบบนี้ทำให้ SMEs กลายเป็นกลุ่มใหญ่ที่รับแรงกระแทกก่อนในทุกวิกฤต และมีความยืดหยุ่นในการปรับตัวจำกัด

สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่แค่ผลประกอบการของ SMEs รายบริษัท แต่คือการที่ธุรกิจจำนวนมากติดกับดัก “ไม่ล้ม ไม่ฟื้น ไม่เดินหน้า” แม้ภาวะนี้จะไม่ทำให้เกิดวิกฤตฉับพลัน แต่กำลังกลายเป็น “ความเปราะบางเชิงระบบ” เพราะทรัพยากร ทั้งแรงงาน เงินทุน และเวลา ใช้ไปกับธุรกิจที่ไม่สามารถยกระดับผลิตภาพหรือสร้างมูลค่าเพิ่มใหม่ได้เต็มที่ ภาพนี้คือจุดตั้งต้นสำคัญของคำถามเชิงโครงสร้างเศรษฐกิจไทยว่า เรากำลังเผชิญโจทย์ SMEs อ่อนแอ หรือ ติดกับดัก “บริษัทผีดิบ” ที่กำลังขยายตัวแบบเงียบ ๆ ในระบบเศรษฐกิจไทย

2. Zombie Firms : ธุรกิจยังอยู่ได้ แต่ใช้ทรัพยากรจากอนาคต

บริษัทผีดิบ (Zombie Firms) หมายถึง ธุรกิจที่ยังเปิดดำเนินการได้ ยังสามารถชำระดอกเบี้ยได้ แต่ไม่สามารถลดเงินต้นหรือสร้างกำไรได้อย่างยั่งยืน ธุรกิจเหล่านี้จึง “ยังอยู่ได้” แต่แทบไม่สร้างผลิตภาพหรือมูลค่าเพิ่มใหม่ให้ระบบเศรษฐกิจ ข้อมูลจากหลายงานศึกษาสะท้อน 3 ข้อเท็จจริงสำคัญเกี่ยวกับ Zombie SMEs ในไทย คือ

1) Zombie SMEs มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น (Scale) ในปี 2565 สัดส่วนบริษัทผีดิบของธุรกิจขนาดย่อมและขนาดย่อยสูงถึง 18.5% และ 7.7% ตามลำดับ ขณะที่ธุรกิจขนาดกลางหรือขนาดใหญ่มีสัดส่วนบริษัทผีดิบไม่ถึง 5% (ณฐพงษ์, 2563) ใกล้เคียงกับผลศึกษาของสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ปี 2568 ที่พบว่า Zombie SMEs มีสัดส่วนสูงในช่วง 8-15% ของจำนวนธุรกิจแต่ละขนาดทั้งหมด และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ส่วนใหญ่อยู่ในภาคบริการ อสังหาฯ ก่อสร้าง ที่พักแรม การค้า และภาคการผลิต (สสว., 2568) และหากรวม “ธุรกิจเสี่ยงจะเป็นซอมบี้” สัดส่วนกลุ่มนี้สูงกว่าหนึ่งในสามของภาคธุรกิจ (ศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ทีทีบี, 2567) สำหรับ “ศึกนอกซ้อนศึกใน” ที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้ คาดว่าสัดส่วนบริษัทผีดิบ SMEs และกลุ่มเสี่ยงจะยิ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

2) Zombie SMEs ไม่ใช่แค่แข่งขันไม่ได้ แต่ติดกับดักภายในด้วย (Capability trap) Zombie SMEs ส่วนใหญ่อยู่ในภาวะเท่าทุนหรือขาดทุนเล็กน้อยต่อเนื่อง กว่าครึ่งรายได้ลดลงเกิน 10% ต่อปี ขณะที่มีส่วนน้อยที่รายได้เพิ่มขึ้น สะท้อนว่าธุรกิจกลุ่มนี้ไม่ได้อยู่ในตลาดที่แข่งขันรุนแรงเสมอไป แต่เผชิญข้อจำกัดภายในธุรกิจเองด้วย ทั้งโครงสร้างต้นทุน ภาระหนี้ การบริหารจัดการ และการเข้าถึงทรัพยากร ดังนั้น ปัญหาของ Zombie Firms อาจไม่ใช่แค่ “ขายไม่ได้” แต่คือ “เปลี่ยนไม่ได้” พอรู้ว่าจะต้องปรับตัว แต่ไม่รู้จะเปลี่ยนไม่ให้เสี่ยงเกินไปอย่างไร

3) ระบบเอื้อให้ Zombie SMEs “อยู่ต่อ” มากกว่า “เปลี่ยนผ่าน” (System bias) หนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้บริษัทผีดิบยังคงอยู่ในระบบเศรษฐกิจ คือท่าทีของเจ้าหนี้ ทั้งเจ้าหนี้คนใกล้ชิดและสถาบันการเงินที่ช่วย “ประคอง” เพราะการปิดกิจการยังไม่มีทางออกที่ชัดเจน และการปรับโครงสร้างมีต้นทุนสูง ผลลัพธ์คือธุรกิจกลุ่มนี้ยังใช้แรงงาน เงินทุน และทรัพยากรต่อ แต่ไม่สามารถสร้างผลิตภาพใหม่หรือรองรับเทคโนโลยีและนวัตกรรมได้เต็มที่

ในเศรษฐกิจที่แข็งแรง ธุรกิจที่ไม่ตอบโจทย์โลกใหม่ควรค่อย ๆ ลดบทบาท เพื่อเปิดทางให้ธุรกิจและโมเดลใหม่เข้ามาแทนที่ แต่สำหรับเศรษฐกิจไทย ธุรกิจ SMEs จำนวนมากไม่ล้มและไม่เปลี่ยน เศรษฐกิจยังเคลื่อนไหวได้ แต่ไม่เคลื่อนไปข้างหน้า ซึ่งภาวะนี้กำลังกลายเป็นข้อจำกัดเชิงระบบต่อการเติบโตในระยะยาว

3. Reinvent Thailand : จากการประคองให้อยู่ สู่การออกแบบเพื่อเปลี่ยนผ่านธุรกิจ

Reinvent Thailand คือแพลตฟอร์มความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคการเงินไทย ที่ริเริ่มตั้งแต่เดือนกันยายน 2568 เพื่อช่วยให้เศรษฐกิจไทยปรับตัวและเปลี่ยนผ่านได้ในโลกธุรกิจที่เปลี่ยนเร็วขึ้น แก่นของแพลตฟอร์มนี้คือการช่วย SMEs ไม่ใช่แค่สภาพคล่องระยะสั้น แต่ควบคู่กับการยกระดับศักยภาพทางธุรกิจในระยะยาว เช่น โครงการ “พี่ช่วยน้อง” ในรูปแบบ Supply Chain Financing มาตรการสินเชื่อดอกเบี้ยพิเศษ หรือการสนับสนุนให้ธุรกิจปรับตัวสู่ธุรกิจสีเขียว โดยครอบคลุมอุตสาหกรรมเป้าหมายที่มีบทบาทต่อการเติบโตอย่างยั่งยืนในอนาคต

ในภาพใหญ่ Reinvent Thailand ไม่ได้มุ่ง “จะช่วยให้ธุรกิจทุกรายอยู่รอดอย่างไร” แต่ตั้งโจทย์ที่สำคัญกว่า คือ “จะออกแบบระบบอย่างไรให้การเปลี่ยนผ่านทางธุรกิจเกิดขึ้นจริง โดยไม่ผลักความเสี่ยงทั้งหมดไปที่ธุรกิจ” ซึ่งหมายถึงการออกแบบเงื่อนไขและทางเลือกให้ธุรกิจสามารถปรับ เปลี่ยนบทบาท หรือก้าวไปสู่โมเดลใหม่ได้อย่างสร้างสรรค์ แทนการประคองให้ดำเนินธุรกิจในรูปแบบเดิมต่อไป แม้จะไม่สามารถสร้างศักยภาพหรือการเติบโตใหม่ได้แล้วก็ตาม

3.1 นโยบาย : “ช่วยแบบทั่วไป” สู่ “ช่วยถ้าเปลี่ยน”

ในอดีตนโยบายช่วยเหลือภาคธุรกิจมักเน้นการประคองสภาพคล่อง เพื่อหลีกเลี่ยงการปิดกิจการและการว่างงานในระยะสั้น แต่ในบริบทที่การแข่งขันรุนแรงและโครงสร้างเศรษฐกิจเปลี่ยนเร็ว การช่วยแบบเดิมเพียงอย่างเดียวอาจยิ่งตอกย้ำภาวะ “ไม่ล้ม แต่ไม่เปลี่ยน”

ภายใต้กรอบ Reinvent Thailand การช่วยเหลือจะเปลี่ยนจาก “ช่วยให้อยู่” ไปสู่ “ช่วยถ้าเปลี่ยน” ได้อย่างชัดเจน เช่น การสนับสนุนที่ผูกกับการเพิ่มผลิตภาพ การปรับกระบวนการผลิต การใช้เทคโนโลยีที่ลดต้นทุนเชิงโครงสร้าง หรือการยกระดับธรรมาภิบาลและความโปร่งใสของข้อมูล การยอมรับว่า ไม่ใช่ทุกธุรกิจจะสามารถอยู่ต่อในรูปแบบเดิมได้ ไม่ใช่ความล้มเหลวของนโยบาย แต่เป็นส่วนหนึ่งของการจัดสรรทรัพยากร เพื่อให้เศรษฐกิจไทยแข็งแรงขึ้นในระยะยาว

3.2 ระบบการเงิน : “เจ้าหนี้” สู่ “พันธมิตรในช่วงเปลี่ยนผ่าน”

ในระบบที่ธุรกิจจำนวนมากติดกับดักซอมบี้ บทบาทของสถาบันการเงินไม่ควรจำกัดอยู่แค่การประคองหนี้ หรือการตัดสินว่าใครควรไปหรือควรอยู่ แต่ควรทำหน้าที่เป็น “พันธมิตรในช่วงเปลี่ยนผ่าน (Partner in transition)” นั่นหมายถึงการช่วยแยกเส้นทางของ SMEs อย่างเป็นระบบ เช่น ธุรกิจที่ยังมีศักยภาพ แต่ต้องการเวลาและการปรับโครงสร้าง, ธุรกิจที่พร้อมเปลี่ยนโมเดล หรือขยับไปสู่ตลาดใหม่, ธุรกิจที่อาจเหมาะกับการควบรวม เปลี่ยนบทบาท หรือออกจากรูปแบบเดิมและเริ่มต้นใหม่

เมื่อการ “ออกจากรูปแบบเดิม” ไม่ใช่จุดจบ แต่เป็นหนึ่งในทางเลือกที่ธุรกิจสามารถออกแบบได้ แรงจูงใจในการยื้อธุรกิจที่ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม จะค่อย ๆ ลดลง และเปิดทางให้ทรัพยากรไหลไปสู่กิจกรรมที่มีผลิตภาพสูงกว่าได้

3.3 SMEs : “โตเชิงขนาด” สู่ “ความแข็งแรงเชิงคุณภาพ”

สำหรับ SMEs การเปลี่ยนผ่านในโลกปัจจุบันอาจไม่ได้วัดที่การเติบโตเชิงขนาดเสมอไป แต่หมายถึงการเล็กลง แต่แข็งแรงขึ้น การออกจากการแข่งขันด้านราคา การขยับสู่ตลาดเฉพาะบริการมูลค่าเพิ่ม หรือการเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่มูลค่าใหม่ อาจไม่ทำให้ธุรกิจ “ใหญ่ขึ้น” ในทันที แต่ช่วยเพิ่มความสามารถในการอยู่รอด และปรับตัวได้ดีขึ้นในระยะยาว แม้การเปลี่ยนจะมีต้นทุน แต่ต้นทุนของการไม่เปลี่ยน กำลังสูงขึ้นเรื่อย ๆ ในโลกที่การแข่งขันเทคโนโลยี และพฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนเร็ว

Reinvent Thailand ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูป แต่คือกรอบคิดที่ช่วยให้ทุกภาคส่วนขยับจากการ “ประคองสถานะเดิม” ไปสู่การ “ออกแบบการเปลี่ยนผ่านอย่างมีทิศทาง” เพราะในท้ายที่สุดเศรษฐกิจที่แข็งแรง ไม่ใช่เศรษฐกิจที่ไม่มีใครล้ม แต่คือเศรษฐกิจที่ เปิดพื้นที่ให้การเปลี่ยนเกิดขึ้นได้จริง และทำให้ทุกการเปลี่ยนมีความหมาย

จากสถานการณ์ศึกนอกซ้อนศึกในของภาคธุรกิจไทยขณะนี้ ไม่ใช่คำถามว่าใครจะอยู่รอด แต่คือระบบเศรษฐกิจเอื้อให้การเปลี่ยนผ่านเกิดขึ้นได้จริงหรือไม่ Zombie Firms ที่เพิ่มขึ้นอาจเป็นอาการ แต่สาเหตุคือระบบที่ทำให้ธุรกิจเปลี่ยนไม่ได้ แพลตฟอร์ม Reinvent Thailand กำลังมุ่งออกแบบการเปลี่ยนผ่านทางธุรกิจให้เกิดขึ้นได้จริงมากขึ้น เพื่อเอื้อต่อการเปลี่ยนผ่านของเศรษฐกิจไทย และรักษาความสามารถในการแข่งขันของประเทศได้ในระยะยาว

เผยแพร่ในเว็บไซต์ Workpointtoday และเพจ TODAY Bizview เมื่อวันที่ 8 พ.ค. 2026

อ้างอิง :

ณฐพงศ์ ตันติจิรานนท์ (2563) “Uneven recovery เศรษฐกิจไทยฟื้น แต่ธุรกิจฟื้นไม่เท่ากัน”, SCB EIC Brief, 17 พฤศจิกายน 2566 https://www.scbeic.com/th/detail/product/thai-business-171123

ศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ทีทีบี (2567) “ttb analytics ชี้ผู้ประกอบการไทยยังเปราะบาง เสี่ยงกลายเป็น “Zombie Firm” กว่า 35%” 13 ธันวาคม 2567 https://www.ttbbank.com/th/newsroom/detail/ttba-zombie-firm-dec-2024

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (2568) “รายงานเจาะพฤติกรรมธุรกิจผีดิบของผู้ประกอบการ SME” ภายใต้การศึกษาโครงการศึกษาปัญหาและความต้องการ MSME เร่งด่วน” 5 ตุลาคม 2568 https://www.smeone.info/posts/view/5434

The Standard (2569) “เปิดสถิติย้อนหลัง 15 ปี พบความสามารถทำกำไร SME ไทย ‘ถดถอย’ ทุกกลุ่มธุรกิจ Krungthai COMPASS ชี้ไทยต้องการ ‘ผ่าตัดใหญ่’, 3 กุมภาพันธ์ 2569  https://thestandard.co/thai-sme-profit-decline-reform/

สงครามตะวันออกกลางทำให้ต้นทุนสูงขึ้น ซัพพลายเชนสะดุด และการผลิตชะลอจากปัญหาอุปทาน

ภาวะสงครามในตะวันออกกลางที่ทวีความรุนแรงมากขึ้นตอกย้ำให้ภาคธุรกิจทั่วโลกตระหนักว่า “ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์” ไม่ได้เป็นเพียงเหตุการณ์ชั่วคราวที่สร้างความผันผวนเป็นช่วง ๆ อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจโลก ซึ่งจะส่งผลต่อการดำเนินธุรกิจในระยะยาวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ สงครามในตะวันออกกลางส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง ตั้งแต่ราคาน้ำมันที่ผันผวนและพุ่งสูงขึ้นแรง ต้นทุนขนส่ง ค่าระวางและเบี้ยประกันจากความเสี่ยงสงครามที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ไปจนถึงปัญหาการขนส่งล่าช้าและการขาดแคลนวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนในห่วงโซ่อุปทาน หลายประเทศเริ่มเห็นกิจกรรมการผลิตที่ชะลอลง ซึ่งไม่ได้เกิดจากอุปสงค์ที่หายไป แต่เป็นผลจากอุปทานที่ต้องหยุดชะงัก

สำหรับไทย ความเสี่ยงดังกล่าวส่งผลกระทบมายังภาคธุรกิจในวงกว้าง โดยพื้นที่ EEC เป็นหนึ่งในฐานการผลิตของอุตสาหกรรมสำคัญที่ได้รับผลกระทบหลากหลายกลุ่ม อาทิ กลุ่มพลังงาน ปิโตรเคมี ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงเกษตรและอาหาร อุตสาหกรรมเหล่านี้ล้วนพึ่งพาวัตถุดิบ ชิ้นส่วน และเครื่องจักรจากต่างประเทศ ขณะเดียวกัน ก็พึ่งพาตลาดส่งออกในสัดส่วนที่สูง เมื่อสถานการณ์สงครามยังมีความไม่แน่นอนสูง ผลกระทบจึงเกิดขึ้นในหลายมิติ ทั้งต้นทุนที่สูงขึ้น ความไม่แน่นอนในการจัดหาปัจจัยการผลิต และความเสี่ยงด้านการส่งมอบสินค้า ความเสี่ยงดังกล่าวไม่เพียงกระทบต่อบริษัทใดบริษัทหนึ่ง แต่เป็นความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของทั้งคลัสเตอร์อุตสาหกรรม เนื่องจากหากอุตสาหกรรมต้นน้ำหยุดชะงัก อุตสาหกรรมปลายน้ำจะได้รับผลกระทบเป็นลูกโซ่

ทำอย่างไรให้การผลิตและการส่งมอบมีความต่อเนื่อง แม้เผชิญความไม่แน่นอน

ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ภาคการผลิตจำนวนมากเติบโตภายใต้แนวคิด Just‑in‑Time หรือการมีวัตถุดิบ “พอดีเวลา พอดีใช้” ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนสต็อกและเพิ่มประสิทธิภาพในสภาวะปกติที่การขนส่งมีเสถียรภาพ แต่เมื่อบริบทโลกเปลี่ยนจากความแน่นอนมาสู่ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ โมเดลดังกล่าวจึงเริ่มมีจุดอ่อนมากขึ้นเพราะระบบที่ไม่มีกันชนเพียงพอ จะเปราะบางทันทีเมื่อวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนสำคัญขาดหาย ส่งผลให้ทั้งสายการผลิตต้องหยุดชะงัก

คำถามสำคัญที่ภาคธุรกิจต้องคิดใหม่จึงไม่ใช่เพียง “จะทำอย่างไรให้ต้นทุนต่ำที่สุด” แต่คือ “จะทำอย่างไรให้การผลิตและการส่งมอบมีความต่อเนื่อง แม้เผชิญความไม่แน่นอน” โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่พึ่งพาตลาดโลกสูง ในบริบทนี้ แนวคิด Just‑in‑Case จึงกลับมามีบทบาทมากขึ้นในฐานะเครื่องมือบริหารความเสี่ยง อย่างไรก็ดี Just‑in‑Case ไม่ได้หมายถึงการกักตุนสินค้าจำนวนมากจนต้นทุนบานปลาย แต่คือการให้ความสำคัญกับความยืดหยุ่นและสามารถรับแรงกระแทกได้ ผ่านการบริหารสต็อกอย่างมีเป้าหมาย ภาคธุรกิจควรเริ่มจากการระบุว่าวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนใดเป็น “คอขวด” ที่หากขาดแล้วจะส่งผลให้การผลิตหยุดชะงัก จากนั้นจึงสร้าง Safety stock ในจุดวิกฤติ กระจายแหล่งจัดซื้อไปมากกว่าหนึ่งประเทศ หรือมีซัพพลายเออร์สำรองสำหรับชิ้นส่วนสำคัญ ควบคู่กับการลงทุนในระบบ Supplier mapping เพื่อให้มองเห็นห่วงโซ่อุปทานลึกถึงระดับ Tier 2-3 และใช้ข้อมูลเรียลไทม์ช่วยคาดการณ์และรับรู้ความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง

บทเรียนจากต่างประเทศสะท้อนแนวคิดนี้ได้อย่างชัดเจน ตัวอย่างเช่น Toyota ของญี่ปุ่น ซึ่งเคยได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงจากแผ่นดินไหวและสึนามิ จนต้องทบทวนซัพพลายเชนครั้งใหญ่ มีการจัดทำรายการชิ้นส่วนสำคัญที่ต้องรักษาความต่อเนื่องในการจัดหาและกำหนดระดับการสำรองขั้นต่ำสำหรับชิ้นส่วนเฉพาะทางบางประเภท โดยเป้าหมายไม่ใช่การละทิ้งระบบ Lean (กระบวนการทำงานที่มุ่งลด Waste และใช้ทรัพยากรให้น้อยลง) แต่เป็นการทำให้ระบบ Lean ทนทานต่อแรงกระแทกมากขึ้น

ในระยะข้างหน้า ความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจจะไม่ได้วัดจากต้นทุนต่ำที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่จะวัดจากความพร้อมต่อความไม่แน่นอน ธุรกิจที่สามารถสร้างสมดุลระหว่างประสิทธิภาพแบบ Just‑in‑Time และความยืดหยุ่นแบบ Just‑in‑Case รักษาความต่อเนื่องของการผลิต ปรับซัพพลายเชนให้ยืดหยุ่น เพิ่มประสิทธิภาพของการบริหารวัตถุดิบและพลังงานได้ดีและสามารถส่งมอบสินค้าได้ตามกำหนด จะมีศักยภาพก้าวเป็นฐานการผลิตสำคัญในห่วงโซ่อุปทานโลก เพราะในโลกที่ “ความไม่ปกติกลายเป็นเรื่องปกติ” ความสามารถในการส่งมอบได้อย่างต่อเนื่อง จึงเป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของความสามารถในการแข่งขันด้วย

เผยแพร่ใน นสพ. กรุงเทพธุรกิจ คอลัมน์ Smart EEC วันที่ 7 พฤษภาคม 2026

การติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปมีโอกาสคืนทุนได้เร็วขึ้นท่ามกลางความผันผวนของวิกฤตพลังงาน และผลจากมาตรการลดหย่อนภาษี

มาตรการลดหย่อนภาษีการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปที่ภาครัฐได้ประกาศออกมา โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 3 มีนาคม 2026 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2028 จะมีส่วนสำคัญที่จะช่วยจูงใจให้ประชาชนเห็นถึงความคุ้มค่าของการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป จากการลดภาระค่าไฟฟ้า โดยเฉพาะในสภาวะที่สถานการณ์สงครามในตะวันออกกลางที่กดดันค่าไฟฟ้าให้ปรับตัวสูงขึ้น ผ่าน 2 มาตรการหลัก คือ มาตรการสำหรับภาคครัวเรือน โดยให้สิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับค่าซื้อและติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปตามที่จ่ายจริง สูงสุดไม่เกิน 200,000 บาทต่อระบบ (มาตรา 3) และมาตรการสำหรับภาคธุรกิจ โดยให้สิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้ 50% ของค่าใช้จ่ายในการลงทุนเครื่องจักรและอุปกรณ์อนุรักษ์พลังงานที่ได้รับฉลากประสิทธิภาพสูงระดับ 5 ดาว (มาตรา 4) โดยมาตรการลดหย่อนภาษีถือเป็นมาตรการสำคัญที่ได้รับความสนใจจากประชาชนเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากผู้ติดตั้งจะได้รับเงินคืนบางส่วนหลังยื่นแบบภาษี คิดเป็นการลดต้นทุนราว 5–20% ขณะเดียวกัน ยังช่วยลดค่าใช้จ่ายจากแนวโน้มค่าไฟฟ้าที่ยังอยู่ในระดับสูงจากสงครามในตะวันออกกลาง ตัวอย่างเช่น ครัวเรือนที่มีค่าไฟฟ้า 2,000–5,000 บาทต่อเดือน และติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปขนาด 3 KWp จะสามารถคืนทุนได้ราว 6–7 ปี ซึ่งเร็วขึ้นจากปกติที่ต้องใช้เวลาถึง 8 ปี และหากเป็นครัวเรือนที่ใช้ไฟฟ้าสูงและเลือกติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปขนาดใหญ่ขึ้นก็มีโอกาสคืนทุนได้เร็วขึ้น เช่น ครัวเรือนที่มีค่าไฟฟ้า 5,000 บาทต่อเดือนขึ้นไป และติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปขนาด 5 KWp จะสามารถคืนทุนได้ราว 4–6 ปี เร็วขึ้นจากปกติที่ต้องใช้เวลาถึง 7 ปี ยิ่งไปกว่านั้น หากภาครัฐใช้อัตราค่าไฟฟ้าแบบ Progressive โดยคิดอัตรา 3 บาทต่อหน่วย สำหรับการใช้ไฟฟ้า 200 หน่วยแรก, อัตรา 3.95 บาทต่อหน่วยสำหรับการใช้ไฟฟ้า 201-400 หน่วย และ 5 บาทต่อหน่วยสำหรับการใช้ไฟฟ้า 401 หน่วยขึ้นไป จะส่งผลให้กลุ่มที่ใช้ไฟฟ้าเกิน 620 หน่วยขึ้นไปมีภาระค่าไฟฟ้าเฉลี่ยสูงขึ้นเมื่อเทียบกับอัตราค่าไฟฟ้าแบบเดิม และถ้าครัวเรือนกลุ่มนี้ติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปก็จะสามารถคืนทุนได้เร็วขึ้นอีกราว 1-3 เดือน

การตัดสินใจติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปยังมีอุปสรรค

การเข้าถึงแหล่งเงินทุน การหาผู้ให้บริการที่น่าเชื่อถือ และการเลือกเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการติดตั้ง ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญที่ส่งผลต่อการตัดสินใจติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปของภาคครัวเรือน อย่างไรก็ตาม ภาคครัวเรือนสามารถลดอุปสรรคเหล่านี้ได้ผ่าน 2 แนวทางหลัก คือ (1) การเลือกผู้ให้บริการที่มีทางเลือกด้านการชำระเงินที่หลากหลาย เช่น สินเชื่อเช่าซื้อหรือสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ ซึ่งช่วยลดภาระเงินก้อนแรกและเพิ่มความคุ้มค่าร่วมกับมาตรการลดหย่อนภาษี และ (2) การเลือกผู้ให้บริการที่มีความน่าเชื่อถือ มีข้อมูลสินค้า ราคา การรับประกัน และบริการหลังการขายที่ชัดเจน ควบคู่กับการแสดงผลงานที่ติดตั้งสำเร็จแล้วพร้อมการรีวิวจากผู้ที่ติดตั้ง จะช่วยเพิ่มความมั่นใจในการตัดสินใจติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปมากขึ้น

ภาครัฐสามารถส่งเสริมการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปโดยลดอุปสรรคและเพิ่มแรงจูงใจให้ภาคครัวเรือน

นอกเหนือจากมาตรการลดหย่อนภาษีและโครงการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ (Soft Loan) เพื่อบรรเทาผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลางแล้ว ภาครัฐอาจพิจารณาเพิ่มนโยบายเพื่อแก้ไขอุปสรรคเรื่องความเชื่อมั่นที่ส่งผลต่อการตัดสินใจของภาคครัวเรือน ได้แก่ การจัดทำระบบรับรองคุณภาพอุปกรณ์และผู้ให้บริการติดตั้งแบบสมัครใจ (Voluntary certification program) เพื่อช่วยให้ผู้ที่ต้องการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปสามารถเลือกผู้ให้บริการติดตั้งที่ได้มาตรฐาน รวมถึงการเปิดรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินจากโซลาร์รูฟท็อปผ่านระบบ Net metering ที่ขายคืนไฟฟ้าในราคาขายปลีกซึ่งอาจจะช่วยเพิ่มแรงจูงใจให้เกิดการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปและใช้ไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพได้เนื่องจากราคาขายปลีกในปัจจุบันสูงกว่าราคาขายในระบบ Net billing (การนำรายได้รวมส่วนที่ขายไฟฟ้าให้การไฟฟ้าฯ ในราคาที่รัฐประกาศหรือที่ 2.2 บาทต่อหน่วยไปหักลบกับค่าไฟฟ้าในสิ้นงวด) โดยในระยะเริ่มต้น ภาครัฐอาจทดลองใช้ในพื้นที่ที่มีการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปสูง เพื่อประเมินผลกระทบด้านต้นทุนและเทคนิคของระบบไฟฟ้า ก่อนขยายผลในระดับภูมิภาคไปจนถึงระดับประเทศต่อไป

กนง. คงอัตราดอกเบี้ยนโยบาย

กนง. มีมติให้คงอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1.0% ด้วยเสียง 6:0 โดยมองว่าเป็นระดับที่เหมาะสมในการประคองเศรษฐกิจไทยที่ได้รับผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลาง ภายใต้ความไม่แน่นอนสูง ขณะที่เงินเฟ้อคาดว่าจะปรับสูงขึ้นเกินกรอบ 1-3% บางไตรมาสในปีนี้จากปัจจัยด้านอุปทาน และจะทยอยลดลงกลับเข้ากรอบในปี 2027 มองไปข้างหน้า กนง. จะติดตามผลกระทบของสงครามต่อพลวัตของเงินเฟ้อและเงินเฟ้อคาดการณ์ และผลกระทบต่อภาคการผลิตและการจ้างงาน รวมทั้งขนาดของมาตรการภาครัฐที่จะออกมากระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม

รูปที่ 1 : แนวโน้มเศรษฐกิจไทย ของ ธปท. (ณ เม.ย. 2026)

เศรษฐกิจไทยจะชะลอลงจากผลกระทบสงคราม แต่อาจมี Upside จากมาตรการกระตุ้นเพิ่มเติมจากภาครัฐ

· กนง. มองว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2026 จะขยายตัว 1.5%YOY ชะลอลงจากปีก่อนที่ 2.4%YOY (รูปที่ 1) ทั้งนี้หากสงครามไม่ได้เกิดขึ้น กนง. ประเมินว่าเศรษฐกิจไทยจะขยายตัวที่ 2.3%YOY

· กนง. มองว่าเศรษฐกิจไทยยังมี Upside จากมาตรการกระตุ้นภาครัฐเพิ่มเติม หากมีเม็ดเงินใหม่กระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มอีก 3 แสนล้านบาท อาจเพิ่มการเติบโตของ GDP 0.5 – 0.7%YOY แต่จะมีผลชั่วคราวเฉพาะปีนี้

เงินเฟ้อที่จะสูงขึ้นในปีนี้มาจากปัจจัยอุปทานเป็นหลัก และจะลดลงเข้ากรอบในปีหน้า ขณะที่คาดการณ์เงินเฟ้อระยะปานกลางยังอยู่ในกรอบเป้าหมาย

· กนง. ประเมินว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไปของไทยจะอยู่เหนือกรอบเป้าหมายตั้งแต่ไตรมาส 2 ต่อเนื่องนาน 4 ไตรมาส และจะปรับลดลงในปี 2027 ตามราคาพลังงานโลก (ประเมินค่าเฉลี่ยปี 2026 อยู่ที่ 2.9%)

· ความเสี่ยงที่เงินเฟ้อไทยจะอยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง จากคาดการณ์เงินเฟ้อระยะปานกลางที่อยู่สูงกว่ากรอบเป้าหมายเป็นเวลานาน (de-anchored inflation expectation) มีจำกัด เนื่องจากโครงสร้างเศรษฐกิจไทยในปัจจุบันมีโอกาสเกิด wage-price spiral ต่ำ อัตราเงินเฟ้อคาดการณ์ระยะปานกลางยังอยู่ในกรอบเป้าหมาย และอุปสงค์ภายในประเทศยังซบเซา

กนง. มองดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% เหมาะสมในการประคองเศรษฐกิจ การตัดสินใจในการประชุมครั้งต่อ ๆ ไป จะเป็น Data Dependent

· กนง. มองว่าการคงดอกเบี้ยในการประชุมครั้งนี้เหมาะสม ยังสามารถ Look through เงินเฟ้อที่มีแนวโน้มเร่งตัวขึ้นได้ เนื่องจากสาเหตุมาจากด้านอุปทานและมีลักษณะชั่วคราว ภายใต้กรอบเป้าหมายเงินเฟ้อแบบยืดหยุ่นของไทย

· การตัดสินใจขึ้นและลดดอกเบี้ยในขณะนี้ อาจเพิ่มความเสี่ยงให้กับเศรษฐกิจไทย

• การปรับขึ้นดอกเบี้ยอาจซ้ำเติมเศรษฐกิจที่เปราะบาง โดยเฉพาะความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้
• การปรับลดดอกเบี้ยท่ามกลางความไม่แน่นอน อาจส่งผลกระทบต่อคาดการณ์เงินเฟ้อระยะปานกลาง

· กนง. จะยัง Wait-and-see และปรับเปลี่ยนการดำเนินนโยบายตามข้อมูลที่เข้ามาเป็นหลัก (Data dependent) ซึ่งจะทำให้ฉากทัศน์เศรษฐกิจและเงินเฟ้อแตกต่างไป โดยในกรณีเลวร้าย หากสถานการณ์สงครามยืดเยื้อตลอดปี 2026 ประเมินว่า ในปี 2026 GDP ไทยจะขยายตัวต่ำกว่า 1%YOY และอัตราเงินเฟ้อทั่วไปทั้งปีจะสูงกว่า 5%

ช่วงที่ผ่านมา เรามักได้ยินคำเปรียบเปรยจนชินหูว่าเศรษฐกิจไทยเป็น “คนป่วย” ที่ค่อย ๆ อ่อนแรงลงจากหลายโรครุมเร้า ทั้งโรคใหม่จากวิกฤตเฉพาะหน้าและโรคเก่าเรื้อรังที่สะสมมานาน หากวินิจฉัยลึกลงไปถึงต้นตอของอาการ หนึ่งในปัญหาสำคัญที่ยากจะมองข้ามคือภาวะคล้าย “เส้นเลือดตีบ” ซึ่งทำให้การไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญได้ไม่เต็มที่

หันกลับมามองเศรษฐกิจไทยในวันนี้ก็อาจมีลักษณะไม่ต่างกัน ตลอดหลายปีที่ผ่านมา การลงทุนอยู่ในระดับต่ำต่อเนื่อง ข้อจำกัดไม่ได้เกิดจากการขาดสภาพคล่องหรือเงินออมในระบบไม่เพียงพอ แต่อยู่ที่เงินออมยังเชื่อมไปไม่ถึงการลงทุนในภาคส่วนที่มีศักยภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ กลไกการจัดสรรเงินทุนยังทำงานได้ไม่เต็มที่ โจทย์ของไทยในระยะข้างหน้าจึงอาจไม่ใช่เพียงการเพิ่ม “ปริมาณเงิน” ในระบบ แต่ต้องหันมาให้ความสำคัญกับ “คุณภาพของท่อส่งเงิน” มากขึ้นด้วย

ในเชิงโครงสร้าง ปัญหาท่อส่งเงินของไทยเกิดขึ้นพร้อมกันหลายมิติ

1. ระบบการเงินไทยยังพึ่งพาธนาคารพาณิชย์เป็นตัวกลางหลักในสัดส่วนสูง ขณะที่แหล่งทุนทางเลือกอื่นยังมีจำกัด ส่งผลให้เมื่อเศรษฐกิจชะลอตัวและธนาคารระมัดระวังการปล่อยสินเชื่อ การเข้าถึงเงินทุนของภาคเอกชนก็มักชะลอลงตามไปด้วย

2. สินทรัพย์คุณภาพจำนวนมากยังเข้าถึงทุนได้จำกัด ไม่ว่าจะเป็นอสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์ สินทรัพย์โครงสร้างพื้นฐานที่มีรายได้ประจำ รวมถึงสินทรัพย์รูปแบบใหม่ที่ยังไม่มีหลักเกณฑ์การประเมินมูลค่าหรือความเสี่ยงที่เป็นมาตรฐาน เช่น คาร์บอนเครดิต หรือสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา ล้วนยังมีต้นทุนธุรกรรมสูง กระบวนการซับซ้อน และสภาพคล่องต่ำ

3. SME ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจไทยยังไม่สามารถเข้าถึงตลาดทุนได้เต็มที่ เพราะต้นทุนการระดมทุนสูง กฎเกณฑ์ค่อนข้างเข้มงวด และข้อมูลการเงินของกิจการอาจยังไม่เพียงพอให้ผู้ลงทุนประเมินความเสี่ยงและตัดสินใจลงทุนได้อย่างมั่นใจ

เมื่อปัญหาอยู่ที่การไหลของเงินทุน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าจะหาเงินใหม่จากที่ใด แต่คือจะทำอย่างไรให้เงินที่มีอยู่แล้วเคลื่อนไปสู่ผู้ที่ต้องการใช้ทุนได้เร็วขึ้น ครอบคลุมขึ้น และมีประสิทธิภาพขึ้นกว่าเดิม ในบริบทเช่นนี้ Tokenization จึงอาจเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ช่วยพัฒนากลไกการจัดสรรทุน ผ่านการนำสิทธิในสินทรัพย์หรือกระแสรายได้จากสินทรัพย์ที่มีมูลค่าชัดเจนและตรวจสอบได้ มาจัดให้อยู่ในรูปแบบที่แบ่งย่อย โอนเปลี่ยนมือ และทำธุรกรรมได้สะดวกขึ้น เพื่อลดต้นทุน ลดความซับซ้อน และเพิ่มประสิทธิภาพในการเชื่อมเงินออมในระบบไปสู่การลงทุนที่มีศักยภาพมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเชื่อมโยงกับ Real-world assets (RWA) เช่น ตราสารหนี้ อสังหาริมทรัพย์ โครงสร้างพื้นฐานที่สร้างรายได้ประจำ คาร์บอนเครดิต หรือสิทธิในกระแสรายได้จากสินทรัพย์ประเภทต่าง ๆ ที่ทำให้ Tokenization ยืนอยู่บนฐานของสินทรัพย์ที่มีมูลค่าและเชื่อมโยงกลับมาสู่เศรษฐกิจจริงอย่างชัดเจน

กลไก Tokenization อาจช่วยยกระดับระบบการเงินได้อย่างน้อย 3 ด้านสำคัญ ได้แก่

1. เปิดทางให้สินทรัพย์หรือโครงการที่มีคุณภาพ แต่เข้าถึงตลาดทุนในช่องทางเดิมได้ยาก มีช่องทางใหม่ในการเชื่อมกับผู้ลงทุน โดยเฉพาะสินทรัพย์ที่มีกระแสรายได้และสิทธิในสินทรัพย์ชัดเจน หรือมีข้อจำกัดด้านสภาพคล่อง อาจถูกออกแบบใหม่ให้เข้าถึงนักลงทุนได้มากขึ้น

2. ลดต้นทุนของระบบหลังบ้าน ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบข้อมูล การส่งมอบสินทรัพย์ หรือการชำระราคา หากกระบวนการเหล่านี้เชื่อมต่อกันได้ดีขึ้น ธุรกรรมก็มีแนวโน้มเร็วขึ้น ความเสี่ยงลดลง และต้นทุนโดยรวมของการทำธุรกรรมและการระดมทุนต่ำลง

3. ทำให้ตลาดการเงินไทย “กว้าง” ขึ้น ไม่ใช่เพียงในความหมายว่ามีทางเลือกการลงทุนสินทรัพย์ในตลาดมากขึ้น แต่ในความหมายว่ามีผู้เล่นมากขึ้น เข้าถึงได้มากขึ้น โดยเฉพาะนักลงทุนรายย่อย และเปิดพื้นที่ให้เงินออมในระบบไหลเข้าสู่การลงทุนที่สร้างผลิตภาพได้มากขึ้น

สำหรับประเทศไทย การใช้ Tokenization เพื่อการระดมทุนยังอยู่ในระยะเริ่มต้นและมีมูลค่าไม่สูงมากนัก แต่ทิศทางเชิงนโยบายเริ่มมีความชัดเจนขึ้น โดยสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ได้ระบุเรื่องนี้ไว้ในแผนยุทธศาสตร์ระยะกลางปี 2026–2028 ในฐานะเครื่องมือที่อาจช่วยลดต้นทุนธุรกรรมและสนับสนุนให้การเข้าถึงแหล่งทุนเป็นไปอย่างทั่วถึงมากขึ้น ขณะเดียวกัน ในเชิงกฎเกณฑ์ของ ก.ล.ต. ก็เริ่มเห็นความคืบหน้ามากขึ้น โดยทยอยปรับกรอบรองรับการนำสินทรัพย์บางประเภทมาอยู่ในรูปแบบโทเคน โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีโครงสร้างทางการเงินค่อนข้างชัดและเชื่อมกับกลไกตลาดทุนที่มีอยู่ในปัจจุบันได้ง่ายกว่า เช่น ตราสารหนี้หรือหน่วยลงทุน สะท้อนว่า Tokenization กำลังค่อย ๆ เคลื่อนจาก “ห้องทดลอง” เข้าสู่ “สนามจริง” มากขึ้น

อย่างไรก็ดี สิ่งที่ต้องระวังคือ Tokenization หรือการทำให้สินทรัพย์อยู่ในรูปแบบใหม่ ไม่ได้แปลว่าสินทรัพย์นั้นจะมีสภาพคล่องในตลาดรองเพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ การแบ่งย่อยความเป็นเจ้าของไม่ได้แปลว่าจะมีผู้ซื้อผู้ขายเพิ่มขึ้นทันที และการทำให้ธุรกรรมเร็วขึ้นในทางเทคนิคก็ไม่ได้แปลว่าความเชื่อมั่นของนักลงทุนจะเกิดขึ้นเอง สภาพคล่องของตลาดสินทรัพย์ในรูปโทเคนจึงไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อผู้ลงทุนมีความเชื่อมั่นเพียงพอต่อคุณภาพของสินทรัพย์นั้นเอง มาตรฐานของข้อมูล ความชัดเจนของสิทธิ และความพร้อมของตลาดรอง

ดังนั้น สิ่งที่ไทยควรตั้งต้นจึงไม่ใช่คำถามว่า “อะไรบ้างที่ทำเป็นโทเคนได้” แต่คือ “คอขวดตรงไหนของท่อส่งเงินไทยที่ควรได้รับการแก้ก่อน” เพราะประเด็นสำคัญไม่ใช่การนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ให้ได้มากที่สุด แต่คือการนำ Tokenization ไปใช้กับโจทย์สินทรัพย์ที่เหมาะสมและแก้ปัญหาทางเลือกในการระดมทุนของธุรกิจได้จริง ซึ่งหมายความว่าไทยอาจเริ่มจากสินทรัพย์หรือกรณีใช้งานที่มีความพร้อมสูงก่อน เช่น สินทรัพย์ที่มีข้อมูลรองรับค่อนข้างชัด มีกระแสรายได้ตรวจสอบได้ สิทธิในสินทรัพย์ไม่ซับซ้อน และมีฐานผู้ลงทุนที่เข้าใจสินทรัพย์นั้นอยู่แล้ว

พร้อมกันนั้น กรอบกำกับดูแลสินทรัพย์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้องก็ควรทยอยปรับให้สอดรับกับพัฒนาการของตลาด Tokenization เพราะในท้ายที่สุด นักลงทุนที่เริ่มหันมาพิจารณาตลาดระดมทุนใหม่นี้คงไม่ได้มองเพียงตัวแพลตฟอร์มหรือรูปแบบของเทคโนโลยี แต่จะพิจารณาถึงความชัดเจนของการถือครองและการโอนสิทธิ รวมถึงหากเกิดข้อพิพาท การผิดนัดชำระ หรือปัญหาในการซื้อขาย จะมีกลไกดูแลและหลักเกณฑ์รองรับเพียงใด หากเรื่องเหล่านี้ยังไม่ชัดเจน แม้เทคโนโลยีจะช่วยให้ธุรกรรมทำได้สะดวกขึ้นและต้นทุนลดลงมากเพียงใด ตลาด Tokenization ก็อาจยังไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นได้มากพอ ที่จะทำให้ช่องทางการระดมทุนใหม่นี้สามารถเติบโตได้เต็มศักยภาพ

ประเด็นของ Tokenization จึงไม่ใช่เรื่องของเทคโนโลยีการเงินเพียงอย่างเดียว แต่เชื่อมโยงตรงกับโจทย์ใหญ่ของเศรษฐกิจไทยที่มีความสำคัญในช่วงเวลาที่แรงส่งเศรษฐกิจเริ่มแผ่วลง นั่นคือการยกระดับระบบการเงินให้มีทางเลือกมากขึ้น จัดสรรเงินทุนได้มีประสิทธิภาพขึ้น และทำให้เงินออมในระบบไหลไปสู่การลงทุนที่สร้างผลิตภาพได้มากขึ้น

โดยสรุป คุณค่าที่แท้จริงของ Tokenization ไม่ได้อยู่ที่ความแปลกใหม่ของเทคโนโลยี แต่อยู่ที่การช่วยเพิ่มทางเลือกใหม่ของการระดมทุน ลดคอขวดของระบบเดิม และทำให้เงินออมในระบบเชื่อมไปสู่การลงทุนได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น สำหรับไทย จุดเริ่มต้นจึงอาจไม่ใช่การทำทุกอย่างให้เป็นโทเคน แต่คือการเลือกพัฒนาท่อส่งเงินใหม่ในจุดที่พร้อมและตอบโจทย์จริงได้ก่อน โดยเฉพาะสินทรัพย์ RWA ที่ชัดเจน มีกระแสรายได้ตรวจสอบได้ และมีศักยภาพในการระดมทุนแต่ยังติดข้อจำกัดของระบบเดิม ซึ่งทั้งหมดนี้ต้องดำเนินไปพร้อมกับกติกาและการกำกับดูแลที่สามารถสร้างความเชื่อมั่นและคุ้มครองนักลงทุนได้อย่างเหมาะสม Tokenization ในอนาคตก็อาจไม่ใช่เพียงทางเลือกใหม่ของตลาดการเงิน แต่เป็น “ท่อใหม่” ที่ช่วยส่งเงินไปหล่อเลี้ยงส่วนสำคัญของเศรษฐกิจไทยได้ดีขึ้น

เผยแพร่ในหนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ คอลัมน์มองข้ามชอต วันที่ 27-29 เมษายน 2026

ภาพรวมส่งออกไทยเดือน มี.ค. 2026 ยังขยายตัวสูง

มูลค่าส่งออก 35,157.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐเติบโตสูง 18.7% จาก 9.9% ในเดือนก่อน และขยายตัวมากกว่าที่ประเมินไว้ (SCB EIC ประเมิน 11.6% และค่ากลาง Reuters Poll 9.8%) มูลค่าส่งออกที่ปรับฤดูกาลแล้วขยายตัว 4.9%MOM_SA ภาพรวมมูลค่าส่งออกไทยในไตรมาสแรกของปี 2026 ขยายตัวต่อเนื่อง 17.6%

ส่งออกเดือนนี้ได้แรงส่งจากสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ กระแสเร่งส่งออกไปสหรัฐฯ ระลอกใหม่หลังสหรัฐฯ เตรียมตั้งกำแพงภาษีใหม่ตามมาตรา 301

(1)   การส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวสูง 43.8% เช่น เครื่องโทรสาร โทรศัพท์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ เครื่องส่งวิทยุ โทรเลข โทรศัพท์ โทรทัศน์ วงจรพิมพ์ และเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ ขยายตัว 34.2% 166.6% 129.1% 43.8% และ 34.2%  ตามลำดับ สินค้ากลุ่มนี้ยังคงได้รับแรงหนุนจากวัฏจักรขาขึ้นของอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงแนวโน้มการลงทุนอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ และ Data center ที่ขยายตัวทั่วโลก สะท้อนจากการส่งออกสินค้ากลุ่มนี้ไป 11 ใน 15 คู่ค้าสำคัญยังคงขยายตัวดี ทั้งนี้สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ช่วยให้การส่งออกไทยเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 9.2% หรือเกือบครึ่งของการเติบโตส่งออกรวมที่ 18.7%

(2)   การส่งออกไปสหรัฐฯ ขยายตัวสูง 41.9% ต่อเนื่องจาก 40.5% เดือนก่อน โดยเฉพาะการส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่ยังไม่ถูกสหรัฐฯ เก็บภาษีนำเข้าเพิ่มเติมขยายตัวสูงถึง 64.2% และสินค้ากลุ่มอื่น ๆ (ยกเว้นอิเล็กทรอนิกส์) ขยายตัว 24.8% สะท้อนความต้องการสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ รวมถึงการเร่งผลิตและส่งออกหลังจากที่ศาลฎีกาตัดสินในวันที่ 20 ก.พ. ว่า รัฐบาลสหรัฐฯ ไม่มีอำนาจขึ้นภาษีนำเข้าโดยใช้ International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) ทำให้สหรัฐฯ ลดอัตราภาษีนำเข้าสินค้าไทยจาก 19% เหลือ 10% เป็นอัตราใหม่ที่ประกาศเก็บจากคู่ค้าอื่นเท่ากัน (ประกาศใช้ชั่วคราวถึง 24 ก.ค.) ทั้งนี้รัฐบาลสหรัฐฯ อยู่ระหว่างศึกษาแนวทางตั้งกำแพงภาษีตามมาตรา 301 กับคู่ค้าหลักทั่วโลก (รวมไทย) เพื่อปรับเพิ่มอัตราภาษีให้กลับไปใกล้อัตราก่อนหน้า การส่งออกไปตลาดสหรัฐฯ มีส่วนทำให้การส่งออกเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 8.8% ของการเติบโตส่งออกรวม 18.7% สำหรับการส่งออกของประเทศในภูมิภาคไปตลาดสหรัฐฯ ในเดือนนี้ขยายตัวดีเช่นกัน เช่น เวียดนาม (28.4%) เกาหลีใต้ (47.3%) และไต้หวัน (124%)

(3)   การส่งออกเครื่องประดับแท้ขยายตัวสูง 187.2% เร่งขึ้นมากจาก 34.4% เดือนก่อน แรงหนุนหลักมาจากการส่งออกไปอินเดียที่ขยายตัวสูงถึง 3,155.4% ซึ่งมีสัดส่วนเกือบ 80% ของการส่งออกสินค้าหมวดนี้ทั้งหมดของไทยในเดือนนี้ ทั้งนี้การส่งออกสินค้าเครื่องประดับหมวดนี้ช่วยให้การส่งออกไทยเดือนนี้ขยายตัว (CTG) 3.9% ของการเติบโตส่งออกรวม 18.7%

การส่งออกไปตลาดตะวันออกกลาง (ME 15) หดตัวแรง รับผลสงครามในอิหร่าน

การส่งออกไทยไปตะวันออกกลางหดตัวแรง -57.1% ในเดือน มี.ค. โดยหดตัวใน 3 ตลาดหลักของภูมิภาคนี้ ได้แก่ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) (-67.1%), ตุรกี (-20.5%) และซาอุดีอาระเบีย (-55.5%) และส่งออกหดตัวใน 5 สินค้าหลัก ได้แก่ รถยนต์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ (-53.5%), อัญมณีและเครื่องประดับ (-67.5%), เครื่องปรับอากาศและส่วนประกอบ (-41.4%), ผลิตภัณฑ์ยาง (-55.1%) และอาหารทะเลกระป๋องและแปรรูป (-47.5%)

นำเข้าเร่งตัวสูงสุดในรอบ 51 เดือน โดยเฉพาะอุปกรณ์ส่วนประกอบเครื่องใช้ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งคาดว่านำเข้าเพื่อผลิตและส่งออก

มูลค่านำเข้าเดือน มี.ค. อยู่ที่ 38,496.6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัว 35.7% สูงสุดในรอบ 51 เดือน เร่งขึ้นจาก 31.8% ในเดือนก่อนและสูงกว่าประมาณการ (SCB EIC ประเมิน 24.2% และค่ากลาง Reuters Poll 20.3%) ภาพรวมมูลค่านำเข้าไทยในไตรมาสแรกของปี 2026 ขยายตัวต่อเนื่อง 32.4%

สำหรับการนำเข้าส่วนใหญ่ในเดือนนี้ ได้แก่ (รูปที่ 3 และ 4)

(1)   สินค้าวัตถุดิบและกึ่งสำเร็จรูปขยายตัวสูง 64.4% เร่งจาก 53.3% การนำเข้าหมวดนี้มีส่วนช่วยให้การนำเข้าเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 26% มากกว่าครึ่งของการเติบโตนำเข้ารวม 35.7% โดยสินค้าหลักได้แก่ ทองคำ และอุปกรณ์ส่วนประกอบเครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะแผงวงจรไฟฟ้าที่ขยายตัวสูงกว่า 181.6% และ 129.3% ตามลำดับ (CTG: 9.4% และ 13.3%) ทั้งนี้การนำเข้าอุปกรณ์ส่วนประกอบเครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ส่วนหนึ่งมาจากความต้องการนำเข้าสินค้าต้นน้ำและกลางน้ำเพื่อผลิตและส่งออก ไทยจึงต้องนำเข้าสินค้ากลุ่มนี้จากผู้ผลิตหลัก เช่น จีน และไต้หวัน (15.8% และ 343.7% ตามลำดับ)

(2)   สินค้าทุนขยายตัว 28.3% ชะลอลงจาก 49.3% ในเดือนก่อน การนำเข้าหมวดนี้มีส่วนช่วยให้การนำเข้าไทยเดือนนี้ขยายตัวเพิ่มขึ้น (CTG) 7.7% ของการเติบโตนำเข้ารวม 35.7% โดยสินค้าหลักได้แก่ เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ และเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบที่ขยายตัวถึง 82.7% และ 25.3% ตามลำดับ (CTG: 6.7% และ 1.2%) ส่วนหนึ่งอาจเป็นผลมาจากการที่ไทยผลิตสินค้าทุนประเภทนี้ได้จำกัด ขณะที่แนวโน้มการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยี เช่น Data center เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ความต้องการนำเข้าสินค้าทุน หมวดเครื่องจักรและเทคโนโลยีเพิ่มตาม

ดุลการค้า (ระบบศุลกากร) เดือนนี้ขาดดุลต่อเนื่อง -3,339.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มากกว่าที่ประเมินไว้ (SCB EIC ประเมิน -2,150 และค่ากลาง Reuters Poll -1,120)  ไทยขาดดุลการค้าสะสมในไตรมาสแรกของปีนี้ -9,476.6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ดุลการค้าไทยมีแนวโน้มแย่ลงอีกในระยะข้างหน้า

SCB EIC มองว่ามูลค่าการส่งออกไทยมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง ก่อนจะชะลอตัวลงมากหลังเศรษฐกิจโลกได้รับผลกระทบจากสงครามอย่างเต็มที่ โดยการส่งออกมีแนวโน้มได้รับแรงหนุนจากการส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ สะท้อนจากข้อมูลเร็วการส่งออกของเกาหลีใต้ 20 วันแรกในเดือน เม.ย. ที่ยังขยายตัวดี 49.4% โดยเฉพาะการส่งออกสินค้าที่เกี่ยวข้องกับอิเล็กทรอนิกส์ เช่น เซมิคอนดักเตอร์ที่ขยายตัวสูง 182.5% ทั้งนี้กระทรวงพาณิชย์แถลงว่า สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ไทยกลายเป็นส่วนหนึ่งสำคัญของห่วงโซ่อุปทานโลก และจะเป็นปัจจัยสำคัญในการหนุนส่งออกไทยในระยะข้างหน้า ขณะที่จะมีแรงกดดันจากการส่งออกไปตะวันออกกลางและเศรษฐกิจโลกที่มีแนวโน้มชะลอตัวลงจากสงคราม โดยกระทรวงพาณิชย์ประเมินว่า มูลค่าส่งออกไทยปี 2026 จะขยายตัวได้ 3% ในกรณีฐาน (กรณีดีที่สุด 8% และกรณีแย่ที่สุด -3%)

ในทางกลับกัน SCB EIC มองว่า มูลค่านำเข้าไทยจะมีแนวโน้มเร่งตัวสูงต่อเนื่อง โดยเฉพาะการนำเข้าจากจีนและการนำเข้าสินค้ากึ่งสำเร็จรูปที่เกี่ยวข้องกับอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นหมวดที่ขยายตัวสูงมาก่อนหน้านี้แล้ว นอกจากนี้ มูลค่าการนำเข้าไทยที่จะเร่งตัวในระยะข้างหน้า คาดว่าจะสะท้อนผลของราคาพลังงานโลกที่ปรับสูงขึ้นมากหลังเกิดสงครามในตะวันออกกลาง ซึ่งไทยเป็นผู้นำเข้าพลังงานสุทธิสูงถึงราว 8% ของ GDP มุมมองดุลการค้าไทยในปีนี้คาดว่าจะมีแนวโน้มแย่ลง

รูปที่ 1 : มูลค่าการส่งออกสินค้าของไทย รายสินค้าและรายตลาดสำคัญ

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 2 : สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ยังเป็นสินค้าส่งออกหลักในเดือน มี.ค. 2026

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 3 : มูลค่าการนำเข้าสินค้าของไทย รายสินค้าและรายตลาดสำคัญ

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

รูปที่ 4 : อุปกรณ์และส่วนประกอบของสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ ทองคำ และเครื่องจักรไฟฟ้าฯ เป็นสินค้านำเข้าหลักในเดือน มี.ค. 2026

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์

ข้อมูลล่าสุดพบว่าความขัดแย้งในตะวันออกกลางเริ่มกระทบเศรษฐกิจไทยชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะภาคท่องเที่ยว จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้าไทยในต้นเดือน เม.ย. ลดลงชัดเจน กลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากคือนักท่องเที่ยวตะวันออกกลางและยุโรป ขณะที่นักท่องเที่ยวในภาพรวมมีแนวโน้มได้รับผลกระทบต่อเนื่องจากต้นทุนเดินทางที่สูงขึ้น ด้านมูลค่าการส่งออกไปตะวันออกกลางเดือน มี.ค. หดตัวสูง แต่ภาพรวมยังโตดีจากอิเล็กทรอนิกส์และการเร่งผลิตและส่งออกไปสหรัฐฯ ในช่วงที่กำแพงภาษีลดลงมาก อย่างไรก็ดี มูลค่าการนำเข้าขยายตัวสูงกว่ามาก แม้ยังไม่สะท้อนมูลค่าการนำเข้าพลังงานที่สูงขึ้นกว่าปกติในด้านราคา

ในขณะเดียวกัน ความเชื่อมั่นผู้บริโภคและผู้ประกอบการปรับลดลงมาก โดยความเชื่อมั่นภาคธุรกิจใน 3 เดือนข้างหน้าลดลงแรง และต่ำกว่าความเชื่อมั่นในปัจจุบันเป็นครั้งแรกในรอบ 10 ปี สะท้อนมุมมองเชิงลบต่อแนวโน้มเศรษฐกิจ ซ้ำเติมภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบันที่ยังเปราะบาง

ตลาดแรงงานและภาคธุรกิจยังเผชิญแรงกดดันต่อเนื่อง อัตราการว่างงานปรับสูงขึ้นในช่วง 2 เดือนแรกของปี จำนวนธุรกิจเปิดใหม่ลดลง ขณะที่จำนวนธุรกิจเลิกกิจการเร่งตัว ด้านค่าครองชีพและต้นทุนผู้ประกอบการมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แม้ราคาน้ำมันในประเทศจะเริ่มทยอยปรับลดลง แต่ยังสูงกว่าก่อนเกิดสงคราม ขณะที่ค่าไฟฟ้ามีแผนปรับขึ้นในช่วงเดือน พ.ค. และปลายปีจากต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ส่งผลให้ผู้ประกอบการบางส่วนเริ่มปรับขึ้นราคาแล้วหรือมีแผนจะดำเนินการในระยะถัดไป

รัฐบาลใหม่เริ่มปฏิบัติหน้าที่เต็มรูปแบบและเร่งออกมาตรการบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์ตะวันออกกลาง ครอบคลุมการลดค่าครองชีพและต้นทุนผู้ประกอบการ สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ การอุดหนุนราคาน้ำมันเฉพาะกลุ่ม และโครงการ “ไทยช่วยไทยพลัส (คนละครึ่งพลัส)” ควบคู่กับการปรับแผนจัดทำ พ.ร.บ. งบประมาณปี 2027 เพื่อเลี่ยงความล่าช้า

รัฐบาลยังสื่อสารสร้างความเชื่อมั่นผ่านกรอบนโยบาย “4T” สะท้อนบทบาทนโยบายการคลังที่ชัดเจนขึ้น ทั้งการใช้งบประมาณแบบมุ่งเป้าในระยะสั้น และการลงทุนเพื่อเปลี่ยนผ่านและยกระดับเศรษฐกิจในระยะยาว ได้แก่ การพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียว รัฐบาลดิจิทัล การปรับปรุงกฎเกณฑ์ล้าสมัย การพัฒนาทักษะ และการส่งเสริมความร่วมมือรัฐ-เอกชน ตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนการลงทุนของประเทศเป็น 30% และยกระดับการเติบโตทางเศรษฐกิจให้ GDP สูงกว่า 3% ทั้งนี้รัฐบาลส่งสัญญาณอาจขยายเพดานหนี้สาธารณะและออก พ.ร.ก. กู้เงินเพิ่มเติม เพื่อรองรับผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ไม่แน่นอนสูง

ความเสี่ยงด้านเครดิตเรตติงของไทยปรับลดลง หลัง Moody’s คงอันดับความน่าเชื่อถือที่ระดับ Baa1 และปรับมุมมองเป็น Stable เมื่อวันที่ 21 เม.ย. 2026 สะท้อนความเสี่ยงเศรษฐกิจจากกำแพงภาษีสหรัฐฯ ที่ลดลง แนวโน้มการลงทุนที่ดีขึ้น และความผันผวนทางการเมืองที่คลี่คลายลงหลังการเลือกตั้ง แม้แนวโน้มเศรษฐกิจไทยยังอ่อนแอและหนี้ภาครัฐมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แต่ยังอยู่ในระดับใกล้เคียงประเทศที่มีอันดับความน่าเชื่อถือเดียวกัน ขณะที่ภาครัฐยังมีความสามารถในการชำระหนี้ที่ดี และเสถียรภาพการเงินภาคต่างประเทศยังเป็นจุดแข็ง เปิดโอกาสให้ไทยเดินหน้านโยบายปฏิรูปการคลังและเศรษฐกิจได้ในระยะต่อไป อย่างไรก็ดี ในช่วงครึ่งหลังของปี ยังต้องติดตามมุมมองของ Fitch ซึ่งได้ปรับลดมุมมองไทยเป็น Negative ในปี 2025 อย่างใกล้ชิด

กนง. จะใช้วิธี Wait-and-see รอดูความชัดเจนของสถานการณ์ โดยมีแนวโน้มคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% ในช่วง 1 – 2 ไตรมาสข้างหน้า

SCB EIC ประเมินว่า กนง. จะคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1% ในการประชุมวันที่ 29 เม.ย. นี้ และมีแนวโน้มจะใช้นโยบายแบบรอติดตามสถานการณ์ (Wait-and-see) ท่ามกลางความไม่แน่นอนของสถานการณ์ในตะวันออกกลางและข้อจำกัด Policy space โดย กนง. ยังไม่มีความจำเป็นต้องเร่งปรับขึ้นดอกเบี้ยเพื่อตอบสนองต่อความเสี่ยงเงินเฟ้อในทันที เนื่องจากเสถียรภาพด้านต่างประเทศของไทยยังแข็งแกร่ง ความเสี่ยงเงินทุนไหลออกรุนแรงอยู่ในระดับต่ำ เงินบาทที่อ่อนค่าลงยังสามารถบริหารจัดการได้ และจะมีส่วนช่วยภาคส่งออกที่ได้รับผลกระทบจากการแข็งค่าของเงินบาทอย่างมากในปีที่แล้ว ขณะที่เศรษฐกิจไทยยังเปราะบาง ภาวะการเงินยังตึงตัว สะท้อนจากสินเชื่อที่หดตัวและ คุณภาพสินเชื่อที่ยังมีความเสี่ยงสูง ทั้งนี้ ธปท. มีแนวโน้มใช้มาตรการทางการเงินเฉพาะจุดมากขึ้นเพื่อช่วยประคองเศรษฐกิจและบรรเทาผลกระทบต่อภาคส่วนที่ได้รับผลกระทบโดยตรง

เศรษฐกิจโลกชะลอลงจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ขณะที่นโยบายการเงิน-การคลังทั่วโลกมีข้อจำกัดมากขึ้น

SCB EIC ประเมินเศรษฐกิจโลกปี 2026 จะขยายตัวชะลอลงมาอยู่ที่ 2.5% จาก 2.9% ในปี 2025 โดยได้รับแรงกดดันจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ผ่านต้นทุนพลังงานและวัตถุดิบที่สูงขึ้น เศรษฐกิจสหรัฐฯ มีแนวโน้มชะลอลงตามการจ้างงานภาคเอกชนที่อยู่ในระดับต่ำ ความเชื่อมั่นผู้บริโภคที่ปรับลดลง เศรษฐกิจยูโรโซน ชะลอลงจากภาคการผลิต แม้ผลกระทบจะยังจำกัดกว่าช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครนในปี 2022 เศรษฐกิจจีน ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางค่อนข้างจำกัด เนื่องจากมีความมั่นคงทางพลังงานสูง แต่ยังมีแนวโน้มชะลอลงจากอุปสงค์ในประเทศที่ซบเซา เศรษฐกิจญี่ปุ่น ได้รับแรงหนุนจากการบริโภคและการลงทุนในช่วงต้นปี อย่างไรก็ดี ความเสี่ยงการขาดแคลนวัตถุดิบอาจเริ่มกดดันภาคการผลิตในระยะถัดไป

นโยบายการเงินและการคลังทั่วโลกมีข้อจำกัดมากขึ้นจากราคาพลังงานที่เร่งตัวและเงินเฟ้อกลับมาสูงขึ้น ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) มีแนวโน้มลดดอกเบี้ยเพียง 0.25% ในช่วงปลายปี 2026 ตามภาวะตลาดแรงงานที่ชะลอตัวต่อเนื่อง ขณะที่ ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) จะทยอยปรับขึ้นดอกเบี้ยสู่ 1.25% ภายในปีนี้ แต่จังหวะยังไม่แน่นอน ขึ้นกับความยืดเยื้อของความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ธนาคารกลางยุโรป (ECB) อาจคงดอกเบี้ยที่ 2% ตลอดปี ท่ามกลางเศรษฐกิจยูโรโซนที่ยังเปราะบาง แม้เงินเฟ้อจะเร่งตัวขึ้น ในขณะเดียวกันนโยบายการคลังของหลายประเทศเผชิญข้อจำกัดมากขึ้น จากการใช้จ่ายเพื่ออุดหนุนราคาพลังงาน ท่ามกลางหนี้สาธารณะที่อยู่ในระดับสูง และอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลที่ปรับเพิ่มขึ้นทั่วโลก

Moody’s คงอันดับความน่าเชื่อถือไทยที่ Baa1 และปรับมุมมองดีขึ้นเป็น “Stable”

Moody’s ปรับมุมมองอันดับความน่าเชื่อถือของไทยดีขึ้นเป็น “มีเสถียรภาพ” จาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ (1) ความเสี่ยงเศรษฐกิจจากกำแพงภาษีสหรัฐฯ ลดลง (2) แนวโน้มการลงทุนไทยดีขึ้น ลดความเสี่ยงที่เศรษฐกิจไทยในระยะยาวจะเติบโตต่ำมาก และ (3) ความผันผวนทางการเมืองลดลงหลังการเลือกตั้ง ทั้งนี้ระบุเพิ่มเติมว่า แม้แนวโน้มเศรษฐกิจไทยยังอ่อนแอ ขณะที่แนวโน้มหนี้ภาครัฐยังเพิ่มขึ้น แต่ยังใกล้เคียงประเทศที่อันดับความน่าเชื่อถือใกล้เคียงกัน ภาครัฐไทยยังมีความสามารถในการชำระหนี้ที่ดี และสถานะภาคต่างประเทศยังเป็นจุดแข็ง

ในระยะข้างหน้าเครดิตเรตติงไทย ขึ้นกับการปฏิรูปเศรษฐกิจ-การคลัง และ 4T Plus

SCB EIC ประเมินมุมมองอันดับความน่าเชื่อถือไทยในระยะข้างหน้าจะขึ้นอยู่กับความคืบหน้าของการปฏิรูปเศรษฐกิจและปฏิรูปการคลัง ยกระดับนโยบาย 4T เป็น 4T Plus (เพิ่ม Transparency หรือ ความโปร่งใส) โดยมองว่ามี 3 ปัจจัยหลักที่ทำให้ Moody’s ปรับเพิ่มมุมมองความน่าเชื่อถือไทยในครั้งนี้ ได้แก่ (1) กลยุทธ์สื่อสารเชิงรุก นำโดยรองนายกฯ ด้านเศรษฐกิจ (2) ชุดนโยบาย 4T ซึ่งเป็นยุทธศาสตร์การใช้จ่ายภาครัฐอย่าง Target (มุ่งเป้า) Transition (เปลี่ยนผ่าน) Transform (พลิกโฉม) และ Together (รวมพลัง) และ (3) แผนการคลังระยะปานกลาง ณ พ.ย. 2025 สะท้อนความพยายามปฏิรูปการคลังที่ชัดเจนของรัฐบาลชุดนี้

SCB EIC เสนอรัฐบาล (1) ยกระดับนโยบาย 4T เป็น 4T Plus ผ่านประเด็นความโปร่งใสและต่อต้านการทุจริต (Transparency and Anti-corruption) เพราะเป็นปัจจัยบั่นทอนขีดความสามารถทางการแข่งขันของเศรษฐกิจไทยมานาน และองค์กรจัดอันดับความน่าเชื่อถือใช้ประเด็นนี้ประกอบการประเมินเมตริกความน่าเชื่อถือของประเทศ (2) ในประเด็นเสถียรภาพการคลัง หากรัฐบาลจะออก พ.ร.ก. กู้เพิ่มเติม หรือ ขยายเพดานหนี้สาธารณะ เพื่อช่วยเหลือประชาชนจากผลกระทบสงครามในตะวันออกกลาง อาจทำได้บน 3 เงื่อนไขสร้างความเชื่อมั่นวินัยการคลัง คือ (2.1) ใช้จ่ายมีกลยุทธ์ โดยช่วงระยะสั้นใช้จ่ายช่วยผู้ได้รับผลกระทบอย่างมุ่งเป้า ขณะที่ลงทุนเพื่อเปลี่ยนผ่านและพลิกโฉม เพิ่มศักยภาพการขยายตัวเศรษฐกิจระยะยาว (2.2) ปฏิรูปการคลังอย่างเป็นรูปธรรม ผ่านการขยายฐานภาษี ลดรายจ่ายไม่จำเป็น และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้จ่ายหรือมาตรการภาครัฐ และ (2.3) สื่อสารโปร่งใส พร้อมแผนการดำเนินการที่ชัดเจนและติดตามผลตัวชี้วัด (KPI) เป็นประจำอย่างต่อเนื่อง

มองไปข้างหน้า หากรัฐบาลสามารถผลักดันนโยบายปฏิรูปให้เห็นความคืบหน้า ควบคู่กับนโยบายพยุงเศรษฐกิจในระยะสั้น อาจมีโอกาสเห็น Fitch ปรับเพิ่มมุมมองไทยเป็น Stable ในช่วงครึ่งหลังของปีนี้ หลังจากปรับลดมุมมองไทยเป็น Negative outlook ในปีก่อน ทั้งนี้หากไทยสามารถดำเนินนโยบายปฏิรูปประเทศได้เห็นผลต่อเนื่อง จะทำให้สถานะทางการคลังในระยะปานกลางมีความเข้มแข็ง สามารถรองรับความเสี่ยงเศรษฐกิจในระยะข้างหน้าได้ดีขึ้น

ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง กระทบห่วงโซ่อุปทานอาหารโลกและไทยในวงกว้าง

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางกำลังส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานอาหารโลกและอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มของไทยชัดเจนมากขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งในมิติด้านต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้นและมิติด้านการบริโภคที่ชะลอลง รวมทั้งความเสี่ยงขาดแคลนวัตถุดิบและปัจจัยการผลิตจากปัญหาการหยุดชะงักของอุปทาน (Supply disruption)

• ต้นทุนการผลิตอาหารและเครื่องดื่มปรับตัวสูงขึ้นตามราคาพลังงาน วัตถุดิบ และปัจจัยการผลิตที่เชื่อมโยงกับพลังงานโดยเฉพาะปุ๋ยเคมีที่ราคาพุ่งสูงขึ้นมากและเสี่ยงขาดแคลน ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้เล่นระดับต้นน้ำ ทั้งเกษตรกรรม ปศุสัตว์ และประมง
• ขณะเดียวกัน ผู้เล่นในห่วงโซ่การผลิตอาหารและเครื่องดื่มยังต้องเผชิญกับต้นทุนพลังงาน รวมทั้งต้นทุนค่าขนส่งและโลจิสติกส์ที่พุ่งสูงขึ้นมาก ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อผู้ประกอบการที่มีการใช้พลังงานในกระบวนการผลิตสูง (High energy intensity) หรือมีตลาดส่งออกปลายทางที่ค่อนข้างไกล
• นอกจากนี้ วิกฤตพลังงานยังส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์อีกด้วย โดยเฉพาะบรรจุภัณฑ์พลาสติก สะท้อนได้จากราคาเม็ดพลาสติกที่ปรับตัวสูงขึ้นมากตามราคาวัตถุดิบต้นน้ำและมีแนวโน้มขาดแคลนในระยะข้างหน้า ซึ่งความเสี่ยงดังกล่าวส่งผลกระทบต่อการผลิตสินค้าของอุตสาหกรรมปลายน้ำที่หลากหลายซึ่งรวมถึงอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม
• สำหรับด้านอุปสงค์ แม้ในภาพรวมไทยจะพึ่งพาการส่งออกสินค้าอาหารไปยังภูมิภาคตะวันออกกลางในระดับต่ำ แต่การชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกและไทย รวมทั้งแนวโน้มเงินเฟ้อที่เร่งตัวขึ้นอาจกดดันให้การบริโภคสินค้าอาหารและเครื่องดื่มฟุ่มเฟือยบางประเภทชะลอลงหรือหดตัวได้ ขณะที่ผู้บริโภคมีแนวโน้มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไปสู่สินค้าที่เน้นความคุ้มค่ามากขึ้น ซึ่งจะส่งผลต่อภาวะการแข่งขัน โดยผู้ประกอบการที่สามารถบริหารจัดการต้นทุนและซัพพลายเชนได้ดีกว่าจะมีความได้เปรียบมากกว่า

ภาวะสงครามที่ยืดเยื้อ ซ้ำเติมความเปราะบางของความมั่นคงด้านอาหารโลก (Global food security)

ปัจจุบันหลายประเทศเริ่มประกาศระงับการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารเพื่อเร่งสร้างความมั่นคงด้านอาหาร (Food security) ในประเทศและสำรองไว้บริโภคยามฉุกเฉิน ท่ามกลางสถานการณ์สงครามที่มีแนวโน้มยืดเยื้อกว่าคาด ส่งผลให้อุปทานอาหารบางอย่างออกสู่ตลาดโลกน้อยลง

• การหยุดชะงักของสายเดินเรือหรือระบบโลจิสติกส์ ซ้ำเติมให้อุปทานอาหารโลกอยู่ในภาวะขาดแคลนมากยิ่งขึ้นและอาจนำไปสู่ภาวะข้าวยากหมากแพง ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อความมั่นคงด้านอาหารของผู้บริโภคโดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มเปราะบาง รวมทั้งผู้บริโภคในประเทศที่เป็นผู้นำเข้าอาหารสุทธิ

แต่วิกฤตที่เกิดขึ้นยังสร้างปัจจัยหนุนเชิงบวกต่ออุปสงค์ผลิตภัณฑ์อาหารบางประเภท

ไทยอาจได้รับอานิสงส์เชิงบวกจากความต้องการผลิตภัณฑ์อาหารบางประเภทที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลิตภัณฑ์อาหารที่มีอายุการเก็บรักษานาน รวมถึงอาหารกึ่งสำเร็จรูป อาหารพร้อมทาน และโปรตีนพื้นฐานที่มีราคาไม่แพง ที่มีแนวโน้มได้รับคำสั่งซื้อจากประเทศคู่ค้าต่าง ๆ รวมทั้งคู่ค้าในภูมิภาคตะวันออกกลางเพิ่มขึ้นมาก เพื่อเร่งสะสมสต็อกสร้างความมั่นคงด้านอาหารและสำรองไว้บริโภคในยามฉุกเฉินหากสงครามยืดเยื้อยาวนานกว่าคาด ซึ่งวิกฤตครั้งนี้ถือเป็นโอกาสทองสำหรับผู้ประกอบการสินค้าอาหารบางประเภทในการขยายตลาดส่งออกและสร้างรายได้เพิ่มเติม

ผู้ประกอบการควรเร่งปรับตัวเชิงรุก เพื่อเปลี่ยนวิกฤตครั้งนี้ให้เป็นโอกาส

ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มควรเร่งปรับตัวเชิงรุกเพื่อคว้าโอกาสจากวิกฤตครั้งนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการบริหารจัดการเส้นทางขนส่งสินค้าและโลจิสติกส์เพื่อหลีกเลี่ยงพื้นที่เสี่ยง รวมถึงการจองพื้นที่ระวางและสายเรือล่วงหน้าและทำสัญญาระยะยาวเพื่อล็อกต้นทุนที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น หรือแม้แต่อาจพิจารณากระจายความเสี่ยงของตลาดส่งออกโดยเพิ่มสัดส่วนการส่งออกไปยังตลาดปลายทางที่อยู่ใกล้ไทยหรือมีความปลอดภัยมากขึ้น รวมทั้งอาจพิจารณาปรับเปลี่ยนหรือออกแบบบรรจุภัณฑ์ใหม่เพื่อลดการพึ่งพาเม็ดพลาสติกและหันมาใช้วัตถุดิบภายในประเทศทดแทน เช่น พลาสติกชีวภาพ ซึ่งนอกจากจะช่วยลดความเสี่ยงและต้นทุนที่เกิดจากความผันผวนภายนอกแล้ว ยังสนับสนุนให้เกิดการสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรไทยและลดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมได้อีกด้วย

“As we celebrate the historically low global unemployment level... one may assume that this means that the labour market is thriving. But we live in a time of contradictions and challenges, where meaningful progress exists side by side with entrenched economic obstacles.”
World Employment and Social Outlook Trends 2025, International Labour Organization (ILO)

นับตั้งแต่วิกฤตโควิด-19 ผ่านไป อัตราการว่างงานของไทยปรับลดลงต่อเนื่องมาอยู่ที่ 0.81% ณ สิ้นปี 2025 ต่ำสุดในรอบ 11 ปี ตัวเลขนี้หากมองแค่ผิวเผินอาจสะท้อนความแข็งแกร่งของเศรษฐกิจและตลาดแรงงานไทย แต่ในความเป็นจริงเศรษฐกิจไทยขยายตัวต่ำลงมาก และรายได้ครัวเรือนไทยเฉลี่ยลดลงในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2025 (ข้อมูลจากการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน สำนักงานสถิติแห่งชาติ) จึงเกิดคำถามว่า ตัวเลขการว่างงานไทยต่ำลงกำลังบอกว่า ตลาดแรงงานไทยแข็งแกร่งขึ้นจริงหรือไม่ หรือกำลังมีปัญหาเชิงโครงสร้างใดซ่อนอยู่

SCB EIC มองว่าตลาดแรงงานไทยกำลังเผชิญความเปราะบางเชิงโครงสร้างอย่างน้อย 3 มิติสำคัญ คือ (1) กำลังแรงงานหายไปจากระบบเศรษฐกิจ (2) ความท้าทายในการหางานของแรงงานจบใหม่ และ (3) ปัจจัยภายนอกประเทศจะยิ่งซ้ำเติมการจ้างงานและรายได้คนไทยในระยะต่อไป สัญญาณเหล่านี้ไม่ใช่แค่ความท้าทายของตลาดแรงงานในระยะสั้น แต่เป็นสัญญาณสะท้อนความเปราะบางเชิงโครงสร้างที่อาจกระทบเสถียรภาพเศรษฐกิจไทยในระยะยาวได้

อัตราว่างงานต่ำลง เพราะแรงงาน “หาย” ไม่ใช่เพราะ “มีงานทำ”

แม้อัตราการว่างงานไทยปรับลดลง แต่จำนวน “คนที่อยู่นอกกำลังแรงงาน” กลับเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจาก 29.6 ล้านคนในปี 2020 เป็น 30.2 ล้านคนในปี 2025 หรือเพิ่มขึ้นกว่า 2.23% โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ที่เกษียณจากงาน และผู้ที่ต้องการพักผ่อนและอื่น ๆ (ประกอบด้วยกลุ่มคนที่ต้องการพักผ่อนจากการทำงาน, กลุ่มคนที่จำเป็นต้องลาออกมาดูแลผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยในบ้าน และกลุ่มคนที่ไม่หางาน/ไม่พร้อมทำงานจากปัจจัยส่วนตัว) ที่ปรับสูงขึ้นต่อเนื่องในปี 2025 ราว 6%YOY, 6.3%YOY และ 16%YOY ตามลำดับ

ภาพที่เห็นในตลาดแรงงานเช่นนี้สะท้อนแรงกดดันจากโครงสร้างประชากรสูงวัยของไทย ข้อจำกัดภาระดูแลสมาชิกในครัวเรือน หรือปัจจัยส่วนบุคคลที่ทำให้บางคนไม่สามารถหางานได้หรือไม่พร้อมทำงาน กล่าวคือ แรงงานบางส่วนไม่ได้เปลี่ยนสถานะจาก “ผู้ว่างงาน” ไปเป็น “ผู้มีงานทำ” แต่กลับออกจาก “กำลังแรงงาน” ไปอยู่ “นอกกำลังแรงงาน” ส่งผลให้อัตราการว่างงาน (คำนวณจากผู้ว่างงานต่อกำลังแรงงาน) ต่ำลง เพราะกลุ่มคนเหล่านี้หายไปจากกำลังแรงงาน

รูปที่ 1 : จำนวนคนนอกกำลังแรงงานไทยเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ขณะที่ผู้มีงานทำหดตัว อัตราการพึ่งพิงขยายตัวสูง

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ

ปัญหาเชิงโครงสร้างในตลาดแรงงานเช่นนี้ตอกย้ำว่า ภาระของคนไทยวัยทำงานจะยิ่งเพิ่มขึ้นในวันข้างหน้า ขณะที่จำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้นส่งผลให้อัตราส่วนภาระพึ่งพิง (Dependency ratio) ที่คำนวณจากสัดส่วน “ประชากรที่ไม่ได้อยู่ในวัยทำงาน (อายุไม่เกิน 15 ปี และประชากรอายุเกิน 60 ปีขึ้นไป)” กับ “ประชากรวัยทำงานที่ยังทำงานอยู่ (อายุ 15 – 59 ปี)” ปรับสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ข้อมูลของสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติปี 2024 พบว่า อัตราส่วนภาระพึ่งพิงสูงขึ้นอยู่ที่ 58.6% หมายถึงประชากรวัยทำงาน 100 คน ต้องรับภาระดูแลทั้งเด็กและผู้สูงอายุรวมกันราว 58-59 คน และมีแนวโน้มที่อัตราส่วนนี้จะเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในระยะข้างหน้าจากการที่ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยสมบูรณ์แล้ว

แรงงานจบใหม่เผชิญความท้าทายในการเข้าสู่ตลาดแรงงาน

ในขณะที่แรงงานไทยบางส่วนไหลออกจากตลาดแรงงานมากขึ้น แต่แรงงานอายุน้อยที่ควรเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจกลับเผชิญข้อจำกัดในการเข้าสู่ตลาดแรงงาน

ข้อมูลในปี 2025 สะท้อนว่า จำนวนผู้มีงานทำอายุ 15–24 ปี หดตัว 3.4%YOY หดตัวต่อเนื่อง 2 ปี หากพิจารณาในมิติชั่วโมงการทำงาน พบว่า ชั่วโมงทำงานของแรงงานอายุน้อยลดลงทุกมิติ ทั้งกลุ่มที่ทำงานไม่ถึง 35 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ (ทำงานต่ำระดับ) กลุ่มที่ได้ทำงานเต็มเวลา รวมถึงกลุ่มที่ทำงานล่วงเวลาที่ปรับตัวลดลงถึง 10.4%YOY ทำให้เห็นถึงความต้องการจ้างแรงงานจบใหม่ทำงานเต็มเวลาหรือล่วงเวลาที่อ่อนแอลง

รูปที่ 2 : ผู้มีงานทำอายุน้อยหดตัวต่อเนื่องในมิติชั่วโมงการทำงาน โดยเฉพาะกลุ่มที่ทำงานล่วงเวลา

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติ

เมื่อโอกาสในตลาดแรงงานในระบบมีจำกัด แรงงานจบใหม่จำนวนหนึ่งจึงหันไปทำงานนอกระบบมากขึ้น เช่น งานฟรีแลนซ์ งานขับรถรับส่งสินค้าและผู้โดยสาร หรือขายสินค้าออนไลน์ ส่งผลให้สัดส่วนแรงงานนอกระบบในปี 2025 ยังทรงตัวสูงที่ 52.4% ของแรงงานทั้งหมด สะท้อนว่าประชากรส่วนใหญ่ของประเทศยังต้องเผชิญกับความเปราะบางจากการขาดความมั่นคงของรายได้ สวัสดิการพื้นฐาน และการคุ้มครองทางกฎหมาย รวมถึงขาดหลักประกันการออม และลดทอนโอกาสในการขยับฐานะทางสังคม (Social mobility) ของคนรุ่นใหม่ ข้อเท็จจริงนี้ตอกย้ำปัญหาโครงสร้างตลาดแรงงานไทย ภายใต้ตัวเลขอัตราการว่างงานที่ดูต่ำลง

กล่าวอีกนัยหนึ่ง ตลาดแรงงานไทยอาจไม่ได้มีปัญหาแค่ “งานมีไม่พอ” แต่ยังมีปัญหา “งานที่มั่นคงมีไม่พอ” โดยเฉพาะงานมั่นคงที่เปิดรับแรงงานรุ่นใหม่ที่กำลังเข้าสู่ตลาดแรงงาน

“ปัจจัยต่างประเทศ” ซ้ำเติมความเปราะบางของตลาดแรงงานไทย

ปัจจัยต่างประเทศ ทั้งจากสงครามการค้า และสงครามในตะวันออกกลางที่ปะทุขึ้นกลายเป็น “ปัจจัยซ้ำเติม” ภาคธุรกิจไทยทั้งทางตรงและทางอ้อม ทำให้ผู้ประกอบการต้องแบกรับต้นทุนการขนส่งและต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นตามราคาน้ำมันและการขาดแคลนวัตถุดิบบางชนิด กดดันความสามารถในการจ้างงานหรือการปรับขึ้นค่าจ้าง นอกจากนี้ อัตราเงินเฟ้อที่อาจปรับสูงขึ้นตามราคาพลังงานและต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นอาจกดดันให้รายได้ที่แท้จริง (Real wage) ของแรงงานลดลง

SCB EIC ประเมินว่าหลายกลุ่มธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงที่จะได้รับผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลาง เช่น ธุรกิจเกี่ยวข้องกับการปลูกข้าว การผลิตแผ่นไม้และผลิตภัณฑ์ไม้ที่ใช้ในการก่อสร้าง และการผลิตในกลุ่มเคมีภัณฑ์ เม็ดพลาสติก และยางสังเคราะห์ เนื่องจากต้นทุนที่ใช้ในการผลิตสูงขึ้นจากค่าวัตถุดิบ ค่าขนส่ง ประกอบกับการส่งออกสินค้าไปยังตลาดในตะวันออกกลางถูกจำกัด โดยแรงงานกลุ่มเสี่ยงที่ทำงานในธุรกิจเหล่านี้มีอยู่ราว 2.6 ล้านคน หรือ 6.5% ของแรงงานทั้งหมด หากธุรกิจกลุ่มนี้จำเป็นต้องควบคุมต้นทุนเพื่อประคองธุรกิจในช่วงที่ความไม่แน่นอนยังสูง แรงงานกลุ่มนี้จึงมีความเสี่ยงที่จะถูกลดชั่วโมงทำงาน ตัดค่าล่วงเวลา หรือลดการจ้างงานลง ปัจจัยภายนอกเหล่านี้จึงอาจเป็น “ตัวเร่ง” ในปีนี้ที่จะเข้ามาซ้ำเติมความเปราะบางของตลาดแรงงานไทยที่มีอยู่เดิม

รูปที่ 3 : แรงงานราว 2.6 ล้านคนเสี่ยงสูงที่จะได้รับผลกระทบจากสงครามตะวันออกกลาง

ที่มา : การวิเคราะห์โดย SCB EIC จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ

ก้าวข้าม “ภาพลวงตา” สู่ “ความจริง” ของตลาดแรงงานไทย

จากปัญหาหลายมิติข้างต้น อาจพอสรุปได้ว่าอัตราการว่างงานที่ลดลงต่อเนื่อง ไม่ได้สะท้อนว่าตลาดแรงงานไทยแข็งแกร่งขึ้นจริง ในทางกลับกัน ตลาดแรงงานไทยอาจกำลังเผชิญภาวะ “เปราะบางเชิงโครงสร้าง” มากขึ้น ตัวเลขว่างงานต่ำอาจสะท้อนภาพเพียงด้านเดียว ขณะที่จำนวนผู้มีงานทำกลับไม่ได้เพิ่มขึ้นในทิศทางเดียวกัน แรงงานบางส่วนออกจากกำลังแรงงาน และแรงงานจบใหม่เข้าถึงงานได้ยากขึ้น สิ่งเหล่านี้ล้วนมีนัยต่อรายได้ครัวเรือน ผลิตภาพแรงงาน และศักยภาพการเติบโตของเศรษฐกิจไทยในระยะยาว

ดังนั้น การประเมินความแข็งแกร่งของตลาดแรงงานไทยในระยะข้างหน้าจึงไม่ควรพิจารณาแค่อัตราว่างงาน แต่ควรพิจารณาตัวชี้วัดที่สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างของตลาดแรงงานควบคู่กันไป เช่น จำนวนผู้มีงานทำ สัดส่วนผู้ที่อยู่นอกกำลังแรงงาน ชั่วโมงการทำงาน สัดส่วนแรงงานนอกระบบ และการเติบโตของรายได้ที่แท้จริงเมื่อเทียบกับค่าครองชีพ

ประเทศไทยจำเป็นต้องเร่งรับมือกับปัญหาเชิงโครงสร้างของตลาดแรงงานอย่างจริงจัง ทั้งการยกระดับทักษะแรงงานให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี การสร้างระบบสวัสดิการที่รองรับสังคมสูงวัย และการเพิ่มโอกาสให้แรงงานรุ่นใหม่เข้าถึงงานที่มีคุณภาพมากขึ้น สำหรับแรงงานเองจะต้องปรับตัวรับการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น โดยการเรียนรู้ทักษะใหม่ การนำเทคโนโลยี (เช่น AI) มาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน การสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงิน และพร้อมปรับตัวตามรูปแบบการทำงานใหม่ให้อยู่รอดได้ในตลาดแรงงานยุคใหม่

หากไม่เร่งแก้โจทย์เหล่านี้ ตลาดแรงงานไทยอาจเผชิญปัญหาเชิงโครงสร้างที่นับวันจะยิ่งแก้ยากมากยิ่งขึ้นจนอาจกลายเป็นวิกฤตจริงไม่ใช่เพียงแค่ “ภาพลวงตา”

เผยแพร่ในวารสารการเงินธนาคารคอลัมน์เกร็ดการเงินประจำเดือนเมษายน 2026